wrzesień 2013

Sk-09-13s

AKTUALNOŚCI –  Pendolino już w Polsce
Marek Graff

W połowie sierpnia 2013 r. PKP Intercity S.A. zaprezentowała publiczności licznie zgromadzonej na dworcu głównym we Wrocławiu pierwszy z 20 zamówionych elektrycznych zespołów trakcyjnych oznaczonych jako ED250, wyprodukowanych przez koncern Alstom w fabryce w Savigliano we Włoszech. Te siedmioczłonowe pociągi są odmianą zespołów eksploatowanych przez FS i SBB, przy czym wersja dla PKP Intercity nie została wyposażona w mechanizm przechyłu pudła oraz jest przystosowana do kursowania pod trzema systemami zasilania.

KOLEJ W POLSCE – Lokomotywownia Jelenia Góra
Michał Sibilski

Lokomotywownia w Jeleniej Górze nigdy nie była dużą jednostką. Jednak przez szereg lat wykonywała prace na trasach wybiegających daleko poza granice regionu, jak i samej DOKP Wrocław. Warto przybliżyć powojenne losy lokomotywowni, która nie funkcjonuje jako samodzielna jednostka już od wielu lat. W Jeleniej Górze pozostała tylko garstka maszynistów w tutejszym oddziale Przewozów Regionalnych oraz warsztaty naprawcze PKP Cargo.

HISTORIA KOLEI – Palmnicken/Jantarnyj – kopalnia bursztynu na brzegu Bałtyku
Udo Kandler, Matthias Koch

W czasopiśmie „Eisenbahn-Kurier” w numerach 3/2009 i 9/2010 dwaj autorzy opowiedzieli ciekawą historię jedynej w swoim rodzaju najpierw niemieckiej, potem rosyjskiej kopalni bursztynu koło miejscowości Palmnicken/Jantarnyj. Autorzy i redakcja wyrazili zgodę na publikację tych artykułów w naszym miesięczniku. Zapraszamy zatem do poznania dziejów tej największej na świecie kopalni bursztynu, gdzie już przed I wojną światową podjęto wydobycie koparkami, a ziemię transportowano zelektryfikowaną kopalnianą koleją o szerokości toru 900 mm.

STATYSTYKA – Lokomotywy serii SM42 cz.5
Paweł Terczyński

KOLEJ W ŚWIECIE – Elektrowozy serii E 10 kolei DB cz.2
Ryszard Rusak

W 1960 roku młoda, bo licząca zaledwie 13 lat Republika Federalna Niemiec przeżywała okres intensywnego rozwoju. Również na kolei następowały ogromne zmiany – szara, ze słupami telegraficznymi i semaforami kształtowymi, jeszcze pachnąca dymem parowozowym przeistaczała się w urozmaicony kolorami tęczy nowoczesny ośrodek transportu.  Od 1957 roku po szlakach DB mknęły kremowo-czerwone pociągi TEE oraz niebieskie i kremowo-niebieskie pociągi pospieszne, zestawione z nowoczesnych wagonów pasażerskich, prowadzone nowymi elektrowozami serii E 10 o prędkości 160 km/h.  Niestety kolej miała dużego konkurenta w postaci dynamicznie rozwijającego się transportu samochodowego i lotniczego.

ZAPOMNIANE LINIE – Krotoszyn Wąsk. – Pleszew Wąsk. Cz.1
Sławomir Fedorowicz

Wąskotorowa kolej Krotoszyn– Pleszew, uruchomiona w 1900 roku jako kolejka powiatowa, miała więcej szczęścia niż inne tego typu linie biegnące równolegle do głównych dróg. Przetrwała w stanie czynnym do połowy lat osiemdziesiątych, ale i na nią przyszedł w końcu kres, jak na każdy przestarzały środek transportu, dla którego nie znalazło się miejsce w nowych, „lepszych” czasach. Dziś po tej linii kolejowej, pozostał tylko odcinek toru długości trzech kilometrów pomiędzy stacją Pleszew a miastem o tej samej nazwie. Po pozostałych odcinkach zostały już tylko nieliczne ślady w terenie. W tym numerze zapraszamy do zwiedzania pozostałości kolejowych między Krotoszynem a Pleszewem.

WĄSKIE TORY  – Stargardzka Kolej Wąskotorowa. Szansa na reaktywację?
Andrzej Kisiel

Wiosną 2013 roku pojawiły się wzmianki na temat próby reaktywacji Stargardzkiej Kolei Wąskotorowej. Kilka miesięcy później, pod koniec czerwca na stacji Stargard Wąskotorowy zorganizowano III Stargardzkie Spotkanie Drezynowe. Tę cykliczną imprezę od kilku lat organizują miejscowi miłośnicy kolei, ale po raz pierwszy na miejsce festynu wybrano dworzec kolei wąskotorowej. Po latach przerwy na torach stacyjnych pojawiły się pojazdy kolejowe – na razie drezyny, zaś na peronach mieszkańcy miasta i regionu. Pojawiły się też pytania o szansę na ponowne uruchomienie kolejki. Wydaje się, że niewiele potrzeba, aby pociągi ruszyły, a miejscowi miłośnicy kolei wciąż nie tracą na to nadziei.

WĄSKIE TORY  – Wojskowa kolej wąskotorowa na poligonie w Zielonce i Rembertowie
Zbigniew Tucholski

Część 1 – okres przedwojenny
Na terenie dużych obszarów leśnych leżących na wschód od Warszawy w latach osiemdziesiątych XIX wieku powstał doświadczalny poligon artyleryjski armii rosyjskiej. Na poligonie tym funkcjonowała rosyjska wojskowa kolej wąskotorowa, przebiegająca z Rembertowa w kierunku Mostów Kalińskich. Linia ta była zaznaczona na rosyjskich mapach sztabowych. Po 1918 roku teren poligonu stał się własnością Wojska Polskiego. W 1926 roku rozpoczęto budowę w Zielonce obiektów nowoczesnego instytutu badawczego uzbrojenia, który zlokalizowano w pobliżu dawnego rosyjskiego poligonu. Ze względu na konieczność dowozu materiałów do budowy instytutu oraz organizację artyleryjskich stanowisk badawczych podjęto wówczas decyzję o budowie wąskotorowej kolei wojskowej.

TRAMWAJE – Gorzowskie wagony 6ZGTW
Tomasz Gieżyński, Paweł Kamyszek

Gorzów Wielkopolski, jako jeden z prekursorów sprowadzania używanych wagonów z Europy Zachodniej, korzystając z dobrych kontaktów z niemieckim Kassel już w 1999 roku rozpoczął sprowadzanie trzeciej serii pojazdów „z drugiej ręki”. Tym razem do Polski trafiły sześcioosiowe, dwukierunkowe 6ZGTW (zakres numeracyjny od 251 wzwyż), zastępując sukcesywnie najstarsze, czteroosiowe 4EGTW (zakres numeracyjny od 201 wzwyż), które eksploatowano wówczas nad Wartą od ośmiu lat. Tymczasem pojawiła się seria 6EGTW (zakres numeracyjny od 221-224 i 271), której dostawy rozpoczęto w 1996 roku. Została opisana w ŚK w numerze 4/2013.

MIEJSKIE TORY – Wrocławski trolejbus
Tomasz Sielicki

Wrocław, rozpatrywany pod kątem historii transportu, kojarzy się – i całkiem słusznie – w głównej mierze z tramwajami. Tramwaj, szczególnie niebieski, stał się nieodłącznym elementem miejskiego pejzażu nadodrzańskiej metropolii i jednym z jej najbardziej rozpoznawalnych symboli.  Dzieje trolejbusu, kursującego między Wrocławiem i Brochowem nie są zbyt dobrze znane – a szkoda, ponieważ był on nie tylko pierwszym tego rodzaju środkiem transportu we wschodnich Niemczech, ale zaliczyć go można do szeregu pionierskich rozwiązań w dziedzinie komunikacji zbiorowej, które wprowadzano z myślą o stworzeniu nowej jakości poruszania się po miastach.  Jest to zarazem najstarsza linia trolejbusowa na obecnych ziemiach polskich. Tym bardziej warto ją przybliżyć Czytelnikom.

MIEJSKIE TORY – 15N – „najpierwszy” przegubowiec Konstalu
Henryk Ciosiński

Była jesień 1962 roku. W Konstalu zamierała produkcja tramwajów generacji N, z układem elektrycznym prawie XIX-wiecznym, które jednak dzielnie realizowały gwałtowne i niezbędne powojenne potrzeby komunikacji miejskich w kraju. Rozwijała się też z trudem, już trzeci rok, produkcja nieporównywalnie nowocześniejszego, czteroosiowego tramwaju z automatycznym sterowaniem rozrusznikowym – typu 13N. Miano ich wykonać dla Warszawy 600 sztuk, więc podjęcie produkcji innego typu tramwaju nie było bliskie.

ORYGINAŁ I MODEL – Modele zespołów wagonów piętrowych PKP firmy Rivarossi
Andrzej Etmanowicz, Krzysztof Koj

WARSZTAT – Nietuzinkowa oferta – metalowy model tramwaju
Roman Kozak

Każdego miłośnika miejskiego transportu szynowego zapewne zainteresował materiał w ŚK 9/2012 o tramwajach typu Bochum. Moje zainteresowanie tym tematem wzmocnił fakt, że spotkałem się z ofertą sprzedaży zestawu metalowych części pozwalających wykonać miniaturowy model-gadżet tramwaju GT6.

FILATELISTYKA
Krystian Żurawski
Wąskotorowe klimaty