styczeń 2015

Sk-01-15s


AKTUALNOŚCI – Jedzie nowe…

Paweł Terczyński

W połowie grudnia kolej znów na krótki czas stała się przedmiotem powszechnego zainteresowania. Wraz z wejściem w życie nowego rozkładu jazdy, na trasy ze Stolicy do Krakowa, Katowic, Wrocławia i Gdyni wyruszyły pociągi nowej kategorii – nowej nie tylko z nazwy, bo i obsługiwane nowoczesnymi składami zespolonymi osiągającymi rozkładowo 200 km/h, i uzyskujące historycznie najkrótsze czasy przejazdu w tych relacjach.


KOLEJ W POLSCE – „Lux-Torpeda” 1937 z Chorzowa

Henryk Ciosiński

W zakładowym archiwum fabryki Alstom Konstal S.A. znajduje się świetnie wykonany i mimo lekko pożółkłej kalki technicznej dobrze zachowany, zestawieniowy rysunek techniczny nie byle jakiego pojazdu szynowego. Został narysowany w kwietniu 1937 roku, a więc 77 lat temu. W tabliczce rysunkowej podano, że jest to „3-dzielny pociąg motorowy” P.043 i nazwę właściciela – Zakłady Przetwórcze „Warsztaty” Oddz. Fabryki Wagonów – należałoby jeszcze dodać jeszcze „w Chorzowie”. Rysunek został wykonany w skali 1:40, bardzo precyzyjnie i bogato zwymiarowany, tak że śmiało mógł służyć do rozrysowań w dalszej kolejności zespołów i podzespołów pojazdu.


HISTORIA KOLEI – MARTWA DROGA szlakiem transpolarnej magistrali kolejowej

Łukasz Orlicki

Setki kilometrów torów, otoczone drutem kolczastym obozy, potężne nasypy, mijanki, mosty, przepusty i… pozostawione w odludnych lasach i bagnach parowozy, wagony oraz drezyny. Liczny tabor kolejowy oraz tysiące innych przedmiotów, porzuconych w jednej chwili. To prawdziwa „Martwa Droga” – prawie ukończona, ale nigdy niewykorzystana linia kolejowa, powstała przy użyciu katorżniczej pracy tysięcy więźniów GUŁAG-u. W skrajnie niesprzyjających warunkach – na dalekiej północy Syberii, w okolicach koła podbiegunowego.


WSPOMNIENIA – Jan Laskowski (1928-2014)

Tomasz Roszak

Ósmego grudnia 2014 roku w Warszawie zmarł Jan Laskowski, polski operator filmowy, autor zdjęć, scenarzysta, a także reżyser. Urodzony 10 lutego 1928 roku w Piotrowicach na Wileńszczyźnie, po drugiej wojnie światowej przeniósł się z rodziną do Łodzi. Zainteresowanie fotografią i filmem sprawiło, że został studentem wydziału operatorskiego Państwowej Wyższej Szkoły Filmowej w Łodzi. W jego dorobku artystycznym znajdują się zdjęcia do znanych filmów fabularnych, a entuzjastom kolei znany jest przede wszystkim jako współtwórca filmów A. Munka Człowiek na torze (1956), J. Kawalerowicza Cień (1956) i tego samego reżysera Pociąg (1959). W dwóch pierwszych wykonał pracę operatorską, w ostatnim z wymienionych był autorem zdjęć.


WCZORAJ I DZIŚ – Czersk

Michał Jerczyński

Dworzec w Czersku na skrótowej linii z Chojnic do Tczewa Królewskiej Kolei Wschodniej powstał najprawdopodobniej wraz z jej budową – w 1873 roku. Budynek dworca – podobnie jak i cała stacja w Czersku, wraz z sygnalizacją kształtową – na szczęście uniknął tzw. modernizacji i dziś prezentuje się naprawdę wspaniale. Przynajmniej dla oczu miłośników historii.


KOLEJ W ŚWIECIE – Elektrowozy serii E 11 i E 42 kolei DR cz.1

Ryszard Rusak

Pierwszego września 1955 roku na 36-kilometrowym odcinku Halle – Kötchen uruchomiono po raz pierwszy w Niemieckiej Republice Demokratycznej trakcję elektryczną. Pociągi pasażerskie były prowadzone mocno już wyeksploatowanymi elektrowozami serii E 44, które w 1952 roku powróciły z ZSRR. Pod koniec 1957 roku Deutsche Reichsbahn posiadała już 85 km zelektryfikowanych szlaków, a kolejne 220 km było w trakcie elektryfikacji. Jednak z odzyskanych lokomotyw elektrycznych do eksploatacji nadawało się zaledwie 50 maszyn serii E 04, E 44 i E 94. Z politycznych względów nie udało się pozyskać licencji na elektrowozy serii E 10 (ŚK 8/2013) produkowane w Republice Federalnej Niemiec i w związku z tym pod koniec 1956 roku zakłady Lokomotivbau-Elektrotechnische Werke (LEW) Hennigsdorf otrzymały zlecenie na opracowanie nowego typu elektrowozu. Było to całkowicie nowe wyzwanie dla przemysłu NRD, w którym wykorzystano doświadczenia z budowy lokomotyw elektrycznych serii EU04 dla PKP. W 1963 roku bramy LEW Hennigsdorf opuściły pierwsze elektrowozy E 11 nazywane później Holzroller, czyli drewniany skuter (hulajnoga).


WĄSKIE TORY – Parowozy Baldwina na Bydgoskich Kolejach Powiatowych

Bogdan Pokropiński

Po zakończeniu pierwszej wojny światowej Bydgoskie Koleje Powiatowe (o szerokości toru 600 mm), stanęły wobec poważnego problemu niedoboru sprawnego taboru. Dotychczasowe parowozy typu Q (pochodzące z fabryki Vulcan w Szczecinie) były wyprodukowane w 1894 roku i po wieloletniej służbie w większości nie nadawały się do eksploatacji z uwagi na mocno zużyte blachy kotłowe. Zakup fabrycznie nowych parowozów nie wchodził w grę ze względu na ograniczone zasoby finansowe i długi cykl produkcyjny. Natomiast wzrost koniunktury na przewozy, jaki miał miejsce po zakończeniu pierwszej wojny światowej, był impulsem do rozpoczęcia poszukiwań silniejszych maszyn od dotychczasowych.


WĄSKIE TORY – Zmierzch cegielni nadzalewowych cz.1

Marek Malczewski

Wysoczyzna Elbląska jest obszarem o bardzo czytelnych granicach naturalnych – stromych krawędziach zarówno od strony wschodniej, jak i zachodniej, a od strony północnej ograniczonym Zalewem Wiślanym. Nas najbardziej powinny zainteresować zmiany, jakie zachodziły na północy Wysoczyzny. Około 2 milionów lat temu nastała epoka lodowcowa, plejstocen. Lodowiec, który kilkukrotnie obejmował ten teren (a w okresie ociepleń wycofywał się) spowodował nagromadzenie dużych pokładów gliny i iłów datowanych na czwartorzęd. A istniejące później (około 6000 lat temu) morze litorynowe poprzez działalność erozyjną fal doprowadziło do wykształcenia stromego wybrzeża klifowego. Zbocza wzniesień przylegające bezpośrednio do zalewu osiągają wysokość do 60 metrów przy nachyleniu do 45%! Ze względu na tak ukształtowany teren tutejsze złoża gliny (często odsłonięte w wyniku erozji wodnej) były wcześnie odkryte i łatwo dostępne do eksploatacji.


MIEJSKIE TORY – Tramwaje w Charkowie

Marcin Rechłowicz

W drugim pod względem liczby mieszkańców mieście Ukrainy funkcjonuje obecnie kilka różnych środków transportu miejskiego, w tym tramwaje. Mimo że tramwaje elektryczne uruchomiono tutaj stosunkowo późno, bo dopiero w 1906 roku, to zarówno one, jak i wcześniejsze tramwaje konne mają bogatą historię. Niestety, z każdym kolejnym rokiem dawna świetność charkowskich tramwajów odchodzi w cień i nic nie wskazuje na to, aby tendencja ta miała się odwrócić.


ORYGINAŁ I MODEL – Tabor obcych kolei na polskich torach i jego modele

Andrzej Etmanowicz

Wagon bagażowy serii Df kolei NS


WARSZTAT – XIV Mistrzostwa Polski Modeli Kolejowych

Arkadiusz Lubka

Kolejny raz pasjonaci miniaturowego kolejnictwa rywalizowali w ramach Mistrzostw Polski Modeli Kolejowych. Zawody odbyły się w sobotę, 25 października, w trakcie Targów Modelarskich Hobby w Poznaniu.


MAKIETA – Spotkanie H0e

Michał Izydorczak

W dniach 13-16.11.2014 r. dzięki uprzejmości Dyrektora Gimnazjum im. Jana Pawła II w Istebnej koło Wisły odbyła się wystawa modeli i makiet kolejowych w skali H0e. Przypominamy, że jest to skala 1:87, ale wykonane według niej miniatury przedstawiają koleje wąskotorowe o szerokości toru 750 mm. Podczas imprezy zaprezentowano moduły wykonane przez modelarzy z całej Polski, które na czas spotkania zostały złączone w całość. W ten sposób powstał model linii wąskotorowej z kilkoma stacjami i przystankami. Oprócz modeli już dobrze znanych z poprzednich imprez, pojawiło się wiele interesujących debiutów, które odwiedzający mogli publicznie oglądać pierwszy raz.


WARSZTAT – Plebiscyt Polski Model Roku 2014

Arkadiusz Lubka, Ryszard Pyssa

FILATELISTYKA

Krystian Żurawski

Mosty województwa kujawsko-pomorskiego

Znaczki turystyczne

Życzenia noworoczne z Forst