styczeń 2011

1

 

AKTUALNOŚCI – Zimowy rozkład jazdy
Autor: Dobromir Grudziński

NOWY TABOR – Zmodernizowana lokomotywa SM42 typu 6Dg PKP Cargo
Autor: Paweł Terczyński
Konstrukcja lokomotywy SM42 pochodzi z połowy lat 60. i w ciągu niemal 30 lat nieprzerwanej produkcji, oprócz wózków nie została poddana praktycznie żadnej modernizacji. Pojedyncze próby unowocześnienia lokomotywy podejmowane w drugiej połowie lat 90. (SM42-2000, Ls1000, lokomotywy dwuagregatowe dla Huty Częstochowa) w praktyce nie wyszły poza fazę prób i doświadczeń. Przełomem okazało się dopiero opracowanie i wykonanie przez Newag S.A. w 2007 roku prototypu lokomotywy 6Dg.

KOLEJ W POLSCE – Pociągi spalinowe w Zachodniopomorskiem
Autor: Bohdan Jędrzejewski
Rok 2010 był przełomowy pod względem zmian, które zaszły w strukturze taboru obsługującego ruch regionalny na liniach niezelektryfikowanych na Pomorzu Zachodnim. Na zasłużoną emeryturę odeszły niemal wszystkie wiekowe, ale i bardzo lubiane przez podróżnych helmuty, a ich miejsce zajęły nowoczesne smerfy, czyli zespoły trakcyjne serii SA136. Park wagonów motorowych wzbogacił się także o pojazd historyczny, gdyż po 30 latach nieobecności na ilostanie Lokomotywowni Szczecin Wzgórze Hetmańskie ponownie pojawił się wagon serii SN61.

HISTORIA KOLEI – Strategiczna zapasowa przeprawa kolejowa na Odrze koło Siekierek
Autor: Robert Michalak
Na początku 1945 roku uległy zniszczeniu wszystkie mosty kolejowe i drogowe na rzece Odrze. Niszczeń tych dokonali Niemcy w obawie przed nacierającymi na Zachód wojskami radzieckimi. Jak wiele problemów przysporzyło to Armii Radzieckiej można się było przekonać już wczesną wiosną 1945 roku. Kiedy 16.04.1945 r. ruszyła ofensywa na Berlin, jednym z priorytetowych zadań stało się przywrócenie połączeń kolejowych w rejonie zerwanych przepraw. Ciągłość zaopatrzenia oddziałów frontowych miała bowiem kluczowe znaczenie dla powodzenia całej operacji. Gdy 30 lat później wojska Układu Warszawskiego opracowywały strategię nowej wojny na zachodzie Europy, na Odrze i Nysie Łużyckiej postanowiono zawczasu przygotować alternatywne przeprawy tymczasowe w rejonach istniejących mostów stałych. Jedną z takich przepraw przygotowano w pobliżu stałego mostu kolejowego na Odrze koło Siekierek.

ZAPOMNIANE LINIE – Strzelce Krajeńskie – Lubiana Pyrzycka
Autor: Sławomir Fedorowicz
Linię kolejową Strzelce Krajeńskie Miasto – Lubiana uruchomiono w 1902 r. Była to normalnotorowa linia lokalna wybudowana na podstawie pruskiej Ustawy o kolejkach i bocznicach prywatnych z 1892 r., stanowiąca własność spółki z ograniczoną poręką Kleinbahn Friedeberg (Neum.) – Alt Libbehne. W Strzelcach stykała się ona z drugą kolejką – będącą własnością powiatu strzeleckiego, łączącą miasto ze stacją Kolei Wschodniej. Linia padła niestety w 1945 roku ofiarą sowieckich grabieży i nie została nigdy odbudowana (w odróżnieniu od dawnej Kolejki Strzeleckiej).

KOLEJ W ŚWIECIE – Lokomotywy typu V 100 kolei DR cz.2
Autor: Ryszard Rusak
Lokomotywy liniowe średniej mocy typu V 100 na długie lata zdominowały krajobraz stacji manewrowych i drugorzędnych linii kolejowych we Wschodnich Niemczech, niczym popularne na PKP ”stonki” serii SM42, nota bene ich równolatki. Niemieccy maszyniści szybko docenili zalety lokomotyw V 100 i zaczęli nazywać je – podobnie jak kiedyś parowozy pruskiej serii P8 (na PKP: Ok1) „Mädchen für alles” – Dziewczyna do wszystkiego. Genezę konstrukcji tych lokomotyw prezentowała pierwsza część artykułu w numerze 12/2010.

WĄSKIE TORY – Kolej Puszczy Kozienickiej w Pionkach Nadzieja i ponowny upadek
Autor: Marek Malczewski
Jest rok 1916, kolejny rok Wielkiej Wojny. Walczące armie zużywają duże ilości surowca, w tym drewna oraz jego przetworów. Dlatego w Puszczy Kozienickiej Austriacy budują kolej wąskotorową o szerokości toru 750 mm i długości 13 km, przeznaczoną do wywozu drewna. Punktem wyjściowym tej linii kolejowej jest Garbatka.

ALBUM STACJI – Santok
Autor: Roman Szczeciński
Santok to malownicza wieś krajobrazowa, rozciągnięta między brzegiem Warty a wysoką moreną dającą początek Równinie Gorzowskiej. Jest jedną z najstarszych miejscowości w Polsce. Kronikarz Gall Anonim nazwał XI-wieczny Santok kluczem i strażnicą królestwa polskiego. Santok zyskał połączenie kolejowe dzięki budowie Królewskiej Kolei Wschodniej łączącej Berlin z Królewcem. Oficjalne uruchomienie stacji nastąpiło w 1857 roku., gdy oddano do eksploatacji odcinek Krzyż – Kostrzyn – Frankfurt n/O.

MIEJSKIE TORY – Nowa linia tramwajowa w Krakowie Rondo Grzegórzeckie – Mały Płaszów
Autor: Jacek Kołodziej
Płaszów wielu mieszkańcom Krakowa kojarzy się z dzielnicą zakładów i baz przemysłowych. Północna część dzielnicy, w której powstało szereg nowych osiedli, położona między Wisłą i terenami kolejowymi stacji Płaszów i Prokocim, do niedawna była pozbawiona dróg oraz mostów i niemal niedostępna z innych części miasta. Plany budowy połączenia centrum z trasowaną wschodnią obwodnicą S7 przewidywały równoległe powstanie torowiska tramwajowego obsługującego tę część Krakowa. Osiemnastego listopada z ulicy Klimeckiego ruszył pierwszy oficjalny tramwaj do nowej pętli nazwanej „Mały Płaszów”. Po niespełna 11 miesiącach prac została oddana do użytku cała trasa tramwajowa o długości 4,2 km. Całość inwestycji z uwagi na prowadzone prace wykończeniowe nie została jednak w pełni odebrana. Mimo to niemal od pierwszego kursu tramwaje jeżdżą mocno napełnione.

MIEJSKIE TORY – Tramwaje Syberii
Autor: Marcin Stiasny
Choć w środkach masowego przekazu wiadomości z Rosji nie brakuje i każda szanująca się redakcja utrzymuje w Moskwie swojego korespondenta, to jednak informacje te dotyczą głównie sfery polityczno-gospodarczej i siłą rzeczy koncentrują się wokół stolicy. O tym, że poza Moskwą istnieje jeszcze jakaś inna Rosja można czasami usłyszeć w kontekście wydobycia ropy naftowej na dalekiej północy lub za sprawą zimowych ekstremów pogodowych. Tymczasem na bezkresnym, liczącym 17 mln km² i obejmującym osiem stref czasowych terytorium położonych jest 1099 miast, wśród których w siedmiu funkcjonuje metro, sześćdziesiąt trzy miasta posiadają sieć tramwajową, a w osiemdziesięciu pięciu jeżdżą trolejbusy.

FILATELISTYKA – 180 lat po torach Mostowe numizmaty Swojskie klimaty
Autor: Krystian Żurawski
MAKIETA – Wystawa makiet w Krakowie
Autor: Paweł Terczyński

ORYGINAŁ I MODEL – Wagony 1 i 2 klasy typu ABB Z1 w fabrycznym malowaniu „tęczówka” jako modele firmy A.C.M.E.
Autor: Andrzej Etmanowicz
Omawiając w sierpniowym numerze ŚK piękny zestaw H0 czterech modeli wagonów pociągu Berlin-Warszawa-Ekspress mediolańskiej firmy A.C.M.E. sygnalizowaliśmy, że należy spodziewać się następnych polskich nowości tej firmy. I nie trzeba było długo czekać – już kilka miesięcy później włoska firma przedstawiła kolejne trzy modele polskiego taboru. Są nimi przedziałowe wagony PKP typu ABB Z1-B i ABB Z1-A w ciekawym, obecnie już nie spotykanym malowaniu, potocznie określanym jako „tęczówka” lub „papuga”. Modele te spotkały się z dużym zainteresowaniem naszych (i nie tylko) modelarzy.

MAKIETA – 25 lat Poznańskiego Klubu Modelarzy Kolejowych
Autor: Marek Makowski
Raz w roku, w listopadowy weekend, w siedzibie Poznańskiego Klubu Modelarzy Kolejowych przy ul. Fredry 13 w Poznaniu tradycyjnie organizowane są dni otwarte klubu. Można tu obejrzeć wystawę modeli i makiet kolejowych. Tegoroczna prezentacja przypadła w roku jubileuszu 25-lecia istnienia klubu a obejrzało ją ponad 2 tys. zwiedzających.

NOWOŚCI – Plebiscyt „Polski Model Roku 2010”
Autor: Ryszard Pyssa
Miniony rok był już kolejnym, w którym kolekcjonerzy miniaturowego taboru z polskim opisem nie mogli narzekać na brak nowości. Wprawdzie nie wszyscy producenci wywiązali się ze swoich deklaracji, ale i tak ukazało się więcej modeli niż było to zapowiadane podczas targów w Norymberdze. Powody do satysfakcji mogą mieć też miłośnicy „skali środka”, gdyż miniatur w skali 1:120 ukazuje się coraz więcej.