sierpien 2017

1numer 8-17-okładka


 

AKTUALNOŚCI  –  Śląska kolej aglomeracyjna oddala się coraz bardziej

Ryszard Rusak

Z dniem 1.07.2017 r. została powołana Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia. Na powierzchni 2500 km2 znajduje się 41 największych miast Śląska i Zagłębia, w których mieszkają ponad 2 miliony ludzi. Na obszarze tym istnieje gęsta sieć linii kolejowych, z których do najważniejszych, łączących duże miasta, należą linie Gliwice – Katowice – Zawiercie (Częstochowa) i Katowice – Tychy.

 

HISTORIA KOLEI –  Linia kolejowa Kłodzko – Wałbrzych: wspomnienie dawnej świetności

Michał Jerczyński

Linia kolejowa nr 286 Kłodzko Gł. – Wałbrzych Gł., której budowę rozpoczęto 140 lat temu, należy z pewnością do pomników sztuki inżynieryjnej w Polsce. Przez dziesięciolecia służyła przemysłowi regionu i turystyce, a także codziennym potrzebom lokalnej społeczności. Stopniowy upadek rodzimego przemysłu włókienniczego i likwidacja wydobycia węgla kamiennego w zagłębiu wałbrzysko-noworudzkim, połączone z niedoinwestowaniem infrastruktury kolejowej i polityką wygaszania popytu na pasażerskie przewozy kolejowe spowodowały, że nad linią zawisła groźba zamknięcia i powolnej likwidacji. Do tego na szczęście nie doszło, ale jej infrastruktura została w niewyobrażalny sposób zdewastowana i pozbawiona wielu cennych zabytków architektury kolejowej, pozostałe w większości znajdują się w stanie dalekim od zadowalającego. Powoli odradza się na niej lokalny ruch pasażerski, szczątkowe przewozy towarowe utrzymują się dzięki funkcjonowaniu okolicznych kamieniołomów. W ostatnim czasie Muzeum Przemysłu i Kolejnictwa na Śląsku w Jaworzynie Śl. zaczęło uruchamiać m.in. na tej trasie pociągi turystyczne obsługiwane historycznym taborem, co może dawać nadzieję na przywrócenie linii funkcji turystycznej (zwłaszcza w przypadku reaktywacji trasy Wrocław Gł. – Świdnica Kraszowice – Jedlina Zdr.). Jednak konieczność poprawy stanu obiektów inżynieryjnych, zwłaszcza imponujących mostów, może spowodować w niedalekiej przyszłości utratę kolejnych walorów historycznych i krajobrazowych tej wyjątkowej linii. Zachęcając do odbycia kolejowej podróży w Sudety przedstawiamy zarys historii linii Kłodzko – Wałbrzych.

 

KATASTROFY – Opłakane skutki „akcji ziemniaki”

Sławomir Fedorowicz

W dniu 15.11.1983 r. na linii Wałcz Raduń – Wierzchowo Pomorskie miał miejsce wypadek pociągowy. Zdarzenie było typowe (choć nie należące do częstych) – najechanie pociągu pasażerskiego na pozostawiony na szlaku wagon. Okoliczności, w jakich doszło do wypadku okazały się doprawdy nieprawdopodobne.

 

REPORTAŻ –  Kirowo-Czepiecki Metropoliten

Tomasz Gieżyński

Jak Rosja długa i szeroka, funkcjonowało na jej terenie kilkaset systemów wąskotorowych, przeważnie o zunifikowanej „rosyjskiej” szerokości toru 750 mm, przejętej od saksońskich kolei wąskotorowych. Większość z nich w tej chwili jest jedynie przeszłością, ale wciąż – poza dużymi miastami, w których często możemy natknąć się na „koleje dziecięce” lub „koleje pionierskie” – funkcjonuje kilka systemów pracowicie przewożących towary lub pasażerów. Kolejka w Kirowo-Czepiecku służy obecnie jedynie w ruchu pasażerskim, stąd jej osobliwy przydomek, porównujący do podziemnych kolei miejskich wielkich metropolii.

 

KOLEJ W ŚWIECIE – Wagony sypialne standardu Y produkcji NRD w środkowoeuropejskich zarządach kolejowych BDŻ, CFR, ČSD, DR, MÁV i PKP cz.2

Piotr Kilanowski

W latach 1965–86 położone w ówczesnej Niemieckiej Republice Demokratycznej (NRD) zakłady VEB Waggonbau Görlitz i VEB Waggonbau Bautzen dostarczyły środkowoeuropejskim zarządom kolejowym BDŻ, CFR, ČSD, DR, MÁV i PKP łącznie 878 wagonów sypialnych standardu Y. Wagony te na długie lata stały się rozpoznawalnym elementem nocnych połączeń krajowych i międzynarodowych. Mimo zewnętrznego podobieństwa, wagony dostarczane poszczególnym odbiorcom dzieliły się na kilkanaście podtypów, których sylwetkę i wzajemne różnice niniejszy artykuł stara się przybliżyć.

 

W poprzednim numerze ŚK rozpoczęliśmy prezentację różnych odmian wagonów sypialnych standardu Y, produkowanych dla kolei tzw. bloku wschodniego przez wschodnioniemieckie zakłady VEB Waggonbau Görlitz i VEB Waggonbau Bautzen. Obecnie prezentujemy konstrukcje wdrożone do produkcji po 1970 roku.

 

WĄSKIE TORY – Kolejki gruzowe w Warszawie (4)

Bogdan Pokropiński

Projekt budowy przez Warszawę dogodnej arterii komunikacyjnej ze wschodu na zachód (czyli słynna trasa W-Z) leżał w archiwach od wielu lat, lecz jego realizacja w Polsce przedwojennej była niemożliwa z uwagi na wysokie ceny wykupu gruntów i posesji od prywatnych właścicieli. Zażyczyli sobie oni olbrzymich sum pieniężnych, na co Miasto Stołeczne Warszawa nie mogło sobie pozwolić. Dopiero w zniszczonej wojną Warszawie, w nowym ustroju, który (wspomagany w Warszawie tak zwanym Dekretem Bieruta) zmarginalizował własność prywatną, można było projekt ten zrealizować. Do tego zadania przystąpiono już w 1947 roku, a na potrzeby tak ogromnej inwestycji zostały zbudowane trzy koleje wąskotorowe, które w niniejszym opracowaniu określę numerami umownymi 5A, 5B i 5C.

 

MIEJSKIE TORY – 25 lat muzeum w Dreźnie

Jakub  Halor

Trzeciego czerwca 2017 roku w stolicy Saksonii uroczyście świętowano jubileusz 25-lecia miejscowego muzeum tramwajów. Ekspozycja dawnych urządzeń i elementów infrastruktury tramwajowej oraz kolekcja historycznych pojazdów szynowych, które kursowały na miejskich i podmiejskich liniach tramwajowych w aglomeracji drezdeńskiej znajduje się w zajezdni przy Trachenberger Straße 38 pod opieką stowarzyszenia Straßenbahnmuseum Dresden e.V.

 

ORYGINAŁ I MODEL – Tabor obcych kolei na polskich torach i jego modele

Wagony drugiej klasy z przedziałem bagażowym serii BDms273 kolei DB w Polsce

Andrzej Etmanowicz

Po przedstawionych w numerze 7/2017 wagonach drugiej klasy z przedziałem bagażowym serii BDms271 i BDms272 (oraz serii BDms278 po modernizacji) z oknami o szerokości 1000 mm kontynuujemy omawianie tego rodzaju wagonów, tym razem serii BDms273, już produkowanych według wprowadzonego na początku lat 60. ub. wieku na kolejach Europy Zachodniej nowego standardu X. One także w latach 80. i 90. ub. wieku codziennie pojawiały się w Warszawie, przede wszystkim w międzynarodowym pociągu pospiesznym D 450/451 z Frankfurtu n. Menem. Konstrukcyjnie i wymiarowo wagony serii BDms273 odpowiadały wcześniejszym BDms271 i BDms272, głównymi różnicami były większe okna o szerokości 1200 mm, zastosowanie od strony części pasażerskiej drzwi wejściowych obrotowo-łamanych i ruchomego, uchylnego trzeciego stopnia wejściowego oraz suwanych drzwi przejściowych w ścianach czołowych.

 

NOWOŚCI  –  Nowości modelarskie H0 ‘2017

Tomasz Mayer

W pierwszej połowie 2017 roku ukazało się w barwach PKP w skali H0 osiem miniatur lokomotyw (nie licząc lokomotyw w zestawach startowych omówionych w poprzednim, lipcowym numerze Świata kolei), z czego dwa typy są całkowitą nowością, a sześć to kolejne już wersje znanych wcześniej modeli. Nowością są miniatury lokomotyw spalinowych serii ST43 czeskiej firmy MTB-Model i elektrycznych ET22 Piko. Obydwu lokomotywy grono modelarskie bardzo wyczekiwało, bowiem są to przecież liczne serie, wyjątkowo popularne i często widywane na naszych polskich torach.

 

ŚWIAT MODELI  –  Kolej w miniaturze – Grudziądz 2017

Maciej Wiśniewski

Od dwóch lat Grudziądz pojawia się na mapie jako miejsce imprez kolejowych. Od tego czasu miasto gości lokomotywy parowe (w kwietniu 2016 roku zawitał tu parowóz Ol49 i w kwietniu 2017 roku parowóz Pt47). W roku 2016 odbyła się pierwsza impreza modelarska pt. Kolej w miniaturze Grudziądz 2016.

 

ŚWIAT MODELI  –  III Międzynarodowy Projekt Edukacyjny „Kolej w Miniaturze” w Bielsku-Białej

Łukasz Faber

W dniach 5-9.07.2017 r. w Bielsku-Białej miał miejsce III Międzynarodowy zlot modelarzy, połączony z wystawą dla publiczności (wstęp był wolny). Była to już trzecia edycja tego wydarzenia, organizowana przez modelarzy z Polski związanych z wielkością TT (Śląska Grupa TT, STTandard) oraz Miasto Bielsko-Biała i Bielsko-Bialski Ośrodek Sportu i Rekreacji (BBOSIR). W imprezie uczestniczyli modelarze z Polski, Czech, Słowacji, Węgier, Niemiec i Bułgarii wraz z rodzinami. Łączna liczba uczestników wyniosła ponad 100.

 

FILATELISTYKA

Krystian Żurawski

Tramwajem przez filatelistykę