sierpień 2009

sk-08-09

 

AKTUALNOŚCI – Kolejką leśną do Smolnika
Autor: Jacek Chiżyński
Bieszczadzka Kolejka Leśna, znana niemal wszystkim turystom odwiedzającym Bieszczady, z roku na rok rozwija się. Co najważniejsze, inwestuje przy tym w utrzymanie w doskonałym stanie całej posiadanej infrastruktury kolejowej. Nie jest to zadanie łatwe, ale doskonale daje sobie z tym radę.

KOLEJ W POLSCE – Ostatnie parowozy Dolnośląskiej DOKP
Autor: Paweł Terczyński
U progu dekady lat 80. minionego stulecia polskie koleje eksploatowały nadal ponad dwa tysiące lokomotyw parowych. W okręgu wrocławskim stacjonowało ich jeszcze 358, z czego 217 było czynnych. Poza największymi jednostkami służby trakcji oraz małą motowozownią w Dzierżoniowie, parowozy były zatrudniane we wszystkich lokomotywowniach okręgu. Nadal też funkcjonowały takie jednostki, w których nie było żadnych pojazdów elektrycznych ani spalinowych – Jaworzyna Śląska, Miłkowice i parowozownia pomocnicza w Głogowie.

HISTORIA KOLEI – Pierwsza kolej żelazna na ziemiach polskich: Huta „Królewska” – Kopalnia „Król”
Autor: Jakub Halor
Dzięki zachowanym w zbiorach Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu dokumentom mamy okazję sięgnięcia do pradziejów transportu kolejowego. Pierwsze poza Anglią zastosowanie kolei żelaznej jako podstawowego środka transportu surowców miało miejsce w sercu przemysłowego Górnego Śląska – a ściślej, w samym śródmieściu dzisiejszego Chorzowa. Tu przed ponad 200 laty powstała pierwsza nowoczesna kolej zakładowa w kontynentalnej Europie, obsługująca największy w swoim czasie koncern przemysłowy na obszarze ówczesnego państwa pruskiego.

KOLEJ W ŚWIECIE – Koleje w Luksemburgu
Autor: Ryszard Rusak
Luksemburg to jedno z najmniejszych państw europejskich. Kolej dotarła tu w II połowie XIX wieku i była zarządzana przez spółki prywatne. Dopiero po II wojnie światowej została upaństwowiona, powołano też narodowego przewoźnika. Jak na niewielkie terytorium długość linii nie jest imponująca i wynosi obecnie 271 km, mimo to sieć kolejowa odgrywa dużą rolę w systemie transportowym Unii Europejskiej.

KOLEJ W ŚWIECIE – Linie kolejowe w Obwodzie Kalingradzkim
Autor: Marek Graff, Leszek Lewiński
Artykuł nawiązuje do wcześniejszych publikacji na łamach ŚK na temat kolei w Obwodzie Kaliningradzkim, stara się wyjaśnić zaistniałe kwestie sporne i wątpliwości.

REPORTAŻ – Wymiana przęsła na stulecie wiaduktu
Autor: Przemysław Maćkowiak
W dniach 27-28 czerwca 2009 roku w podpoznańskim Luboniu dokonano efektownej wymiany kratownicowego przęsła wiaduktu kolejowego na linii Poznań – Wolsztyn nad linią Poznań – Wrocław.

WĄSKIE TORY – Muzealne parowozy wąskotorowe na tor 785 mm cz.1
Autor: Bogdan Pokropiński
W roku 2000 Muzeum Ziemi Pałuckiej w Żninie wydało pierwszy tom cyklu Muzealne parowozy wąskotorowe (na tor 600 mm) w Polsce. Drugi tom, poświęcony maszynom na tor 750 mm, został opublikowany w roku 2008. Kolejny tom poświęcony maszynom na tor 785 mm opublikujemy na łamach ŚK w postaci cyklu artykułów poświęconych poszczególnym typom lokomotyw – zaczynając od najstarszej zachowanej.

ZAPOMNIANE LINIE – Miejska Górka – Pakosław
Autor: Sławomir Fedorowicz
Linia ta została otwarta przez Towarzystwo Kolei Legnicko-Rawickiej w 1898 roku, eksploatację prowadziła kolej prywatna, ale zbudowana na podstawie przepisów pruskiej Ustawy o kolejach z 1838 r. i spełniająca normy kolei drugorzędnej. Dopiero po II wojnie światowej kolej ta została znacjonalizowana. Ruch pasażerski zawieszono tu w 1979 roku a linię zamknięto w 1987 r. Była jedną z nielicznych, które zlikwidowano kompleksowo – wraz z rekultywacją terenu. Okazało się, że wymazanie linii kolejowej z krajobrazu i miejscowej pamięci to bardzo kosztowny kaprys…

WCZORAJ I DZIŚ – Justynów wczoraj i dziś czyli refleksje o podróżach
Autor: Michał Jerczyński
Krajobraz wszystkich szlaków komunikacyjnych zmienia się – wystarczy porównać fotografie tego samego odcinka linii Łódź Fabryczna – Koluszki koło Justynowa w połowie lat 60. i obecnie. W połowie lat 70. dobudowano drugą parę torów a po modernizacji część trasy skryły dźwiękochłonne ekrany. Linia kolejowa stopniowo izoluje się od otaczającego krajobrazu.

ALBUM STACJI – Złoty Stok
Autor: Paweł Korcz
Stacja w Złotym Stoku była końcowym punktem normalnotorowej, prywatnej linii lokalnej prowadzącej z Kamieńca Ząbkowickiego przez wsie Byczeń, Sosnowa i Płonica. Służyła głównie wywozowi urobku z kopalni arszeniku. Linię uruchomiono w 1900 roku.

ABC KOLEI – Bibliografia przepisów i instrukcji kolejowych PKP z zakresu służby kolei wąskotorowych (dojazdowych) zatwierdzonych i wydanych drukiem w latach 1921 – 2000 cz.4
Autor: Zbigniew Tucholski

FILATELISTYKA
Autor: Krystian Żurawski
Tramwajem przez filatelistykę

MIEJSKIE TORY – Pożegnanie z Gliwicami. Kolejna likwidacja tramwaju
Autor: Marcin Rechłowicz, Andrzej Soczówka
Artykuł ten stanowi kontynuację przedstawionej w poprzednim numerze ŚK historii linii tramwajowej nr 4. Z tej racji, że nigdy wcześniej nie dokonywano likwidacji komunikacji tramwajowej przy tak dużym sprzeciwie opinii społecznej, temat ten wart jest kontynuacji. Jednocześnie jest to już czwarta likwidacja w ciągu ostatnich kilku lat. Po liniach z Bytomia do Dąbrówki Wielkiej, z Będzina do Wojkowic oraz z Chorzowa do Siemianowic Śląskich, przyszedł czas na Gliwice. Różnica jest zasadnicza: o ile dotychczasowe likwidacje dotyczyły linii o charakterze uzupełniającym, trasa w Gliwicach stanowi oś systemu komunikacyjnego miasta i cieszy się bardzo dużą frekwencją.

MAKIETA – Model stacji Włoszczowa Północ II
Autor: Aleksander Drzewiecki
W maju ub. roku w holu Katedry Transportu Szynowego Wydziału Transportu Politechniki Śląskiej w Katowicach doszło do niecodziennej uroczystości. Została tu oficjalnie otwarta stacja Włoszczowa Północ II – makieta zbudowana przez studentów z Koła Naukowego. Otwarcie stacji zakończyło obchody 30-lecia wybudowania Centralnej Magistrali Kolejowej. Obecnie na tej trasie jest tylko jeden przystanek – Włoszczowa Północ. Makietę stacji oraz film dokumentalny z jej budowy można w dalszym ciągu oglądać w ogólnodostępnym holu głównym Katedry przy ul. Krasińskiego 8 w Katowicach. Dodatkowo od czerwca tego roku sterowanie makietą jest w całości komputerowe – wprowadzony został innowacyjny program sterujący stworzony od podstaw przez studentów.

TEST MODELU – Parowóz towarowy serii Ty5
Autor: Arkadiusz Lubka
Wiosną tego roku do sklepów trafiła miniatura ciężkiego parowozu towarowego w barwach PKP. Może stanowić ozdobę kolekcji miniatur polskiego taboru.

ORYGINAŁ I MODEL – Tabor obcych kolei na polskich torach i jego modele. Wagon serii ABmz 30-91 standardu Z1 kolei MÁV
Autor: Andrzej Etmanowicz
Kolejna część cyklu prezentuje wagon standardu Z1 pierwszej i drugiej klasy kolei węgierskich MÁV. Geneza jego powstania sięga końca lat 80. XX wieku. W tamtym czasie w Europie Zachodniej wagony o standardzie Z były już rzeczą całkowicie normalną, natomiast w tzw. krajach demokracji ludowej dominował tabor należący już wtedy do przestarzałego standardu Y. I właśnie wagony tej nielicznej przecież serii ABmz 30-91 kolei MÁV stały się swego rodzaju symbolem wkraczania kolei Europy Wschodniej w erę nowoczesnego taboru do przewozów pasażerskich.

KATALOG MODELI – Wagon kryty grupy Kassel (1)
Autor: Arkadiusz Lubka
Wagony kryte serii Gr produkowane były w latach 1927-28 na zamówienie DRG. Ich konstrukcja stanowiła kolejny krok w kierunku pełnej unifikacji podzespołów i części w wyniku zjednoczenia dawnych kolei krajowych. Po wojnie spora ilość wagonów tej grupy znalazła się na terenie Polski, gdzie były eksploatowane do lat 70. ubiegłego wieku.