marzec 2013

Sk-03-13s
AKTUALNOŚCI –  2000 kilometrów pod nóż?
Przemysław Wójcik
Od niemal ćwierć wieku kolej ma w Polsce wyraźnie „pod górkę”. O ile wcześniej cierpiała na niedoinwestowanie i niedostosowanie podaży do ogromnego popytu na przewozy kolejowe, o tyle w nowej rzeczywistości ustrojowo-gospodarczej zaczęła padać ofiarą politycznych i biznesowych manipulacji, zmierzających generalnie do wyeliminowania z rynku tego środka transportu. Unia Europejska nieco inaczej patrzy na sprawy zrównoważonego transportu niż polscy politycy i biznesmeni. Głośnym echem w mediach odbiła się sprawa odrzucenia przez UE wniosku polskich władz o przeniesienie środków unijnych z inwestycji kolejowych na drogowe. W nadchodzącej perspektywie finansowej proporcje te mają być jeszcze korzystniejsze kolei, ale jak będzie to wyglądało w praktyce? Czy fundusze europejskie nie zostaną utopione w koszmarnie drogich modernizacjach linii, których efekt końcowy (w sensie czasów przejazdu) jest porównywalny ze zwykłą naprawą główną, tyle że kosztuje kilkanaście razy więcej, trwa pięć razy dłużej i ułatwia w tym czasie konkurencyjne przejęcie przewozów przez autobusy?
Zapraszamy do lektury całego artykułu w numerze 3/13. Zapraszamy również osoby i instytucje do wyrażania swoich opinii w poruszonej sprawie. Najbardziej interesujące listy zamieścimy w naszej stałej rubryce „Listy Czytelników”.

NOWY TABOR – Zmodernizowane ED72 dla Kujawsko-Pomorskiego
Jacek Goździewicz
W styczniu br. na tory województwa kujawsko-pomorskiego powróciły dwa zmodernizowane zespoły trakcyjne serii ED72. Są to jednostki o numerach inwentarzowych 001 i 003. W roku 2011 Urząd Marszałkowski w Toruniu nabył cztery elektryczne zespoły trakcyjne tego typu celem ich zmodernizowania, a następnie przydzielenia operatorowi przewozowemu działającemu na najbardziej obciążonych trasach województwa, a w szczególności na odcinku Toruń – Włocławek.

HISTORIA KOLEI – Wschodnio-Galicyjskie Koleje Lokalne
Ryszard Stankiewicz
Na południowo-wschodnich kresach II Rzeczpospolitej międzywojenne PKP eksploatowały prawie 200 km dawnych prywatnych kolei lokalnych. Cztery linie kolejowe wiodły z Tarnopola na południe, wzdłuż granicy z Rosją. Przez Kopyczyńce i Czortków docierały do małych nadgranicznych miasteczek: Skała Podolska i Iwanie Puste, a poprzez most kolejowy przez Dniestr w Zaleszczykach łączyły się od stycznia 1930 roku z kolejami Rumunii. Warto przypomnieć historię tych zapomnianych już dziś kolei.

HISTORIA KOLEI – Doświadczenia Luftwaffe z bombardowań polskich obiektów kolejowych podczas kampanii wrześniowej 1939 r.
Robert Michalak
Pierwszego września w godzinach porannych siły zbrojne Trzeciej Rzeszy zaatakowały Polskę na całej długości granicy. Rozpoczęła się wojna błyskawiczna (Blitzkrieg), której cechą charakterystyczną było masowe użycie na głównych kierunkach szybkich jednostek wojsk pancernych i zmotoryzowanych, wspieranych przez Luftwaffe. Oficjalne zadania niemieckiego lotnictwa bojowego miały dwa podstawowe cele. Jednym było bezpośrednie wsparcie nacierających niemieckich armii lądowych, drugim – nadzorowanie i zakłócanie ruchu polskich wojsk w głębi kraju celem zapobiegania ich koncentracji. Rezultatem tych działań były masowe ataki lotnicze na polskie eszelony wojskowe i cywilne kolejowe transporty ewakuacyjne, a także ataki na infrastrukturę linii kolejowych: mosty, stacje i węzły kolejowe oraz budynki dworcowe, parowozownie, nastawnie, magazyny etc. Doświadczenia niemieckiej Luftwaffe z kampanii polskiej 1939 roku były w tej materii na tyle bogate, że opracowaniem na ich podstawie szczegółowych wniosków zajęto się niezwłocznie po kapitulacji Polski.
Przypomnieć należy również, że Luftwaffe w Polsce we wrześniu 1939 roku oprócz licznych zniszczeń podyktowanych wymogami sytuacji operacyjnej, dokonała także wielu zbrodniczych ataków powietrznych na wypełnione cywilnymi podróżnymi dworce kolejowe, pociągi ewakuacyjne, a także kolumny cywilnych uciekinierów na drogach.

KOLEJ W ŚWIECIE – Piętrowe elektryczne zespoły trakcyjne Škody
Marek Graff
Od kilkunastu lat po sieci kolejowej naszego południowego sąsiada kursują piętrowe zespoły trakcyjne, wyprodukowane przez Škodę. Obsługują nie tylko pasażerski ruch lokalny na kolejach czeskich. Zbliżone konstrukcyjnie zespoły zakupiły także zarządy kolejowe ze Słowacji, Litwy oraz Ukrainy – są to pojazdy zarówno w wersji jedno-, jaki i dwunapięciowej, na tor normalny lub szeroki. W połowie maja 2004 producent zaprezentował taki pociąg, w wersji wyprodukowanej dla ČD, także na szlakach PKP.

ZAPOMNIANE LINIE – Inowrocław – Kościelec Kujawski
Sławomir Fedorowicz
Podróż pociągiem pasażerskim z Inowrocławia do Żnina to już historia, która ma coraz mniejszą szansę na powtórzenie się. Historycznie długa linia Inowrocław Rąbinek – Drawski Młyn nie zaczynała się na stacji Inowrocław Rąbinek, lecz na stacji Inowrocław. W roku 1965 przełożono fragment linii, włączając ją do istniejącego od lat 30. posterunku odgałęźnego Dziarnowo. Wyprawa dawnym przebiegiem linii kolejowej w kierunku Żnina zaczyna się na stacji Inowrocław w samych peronach.

WĄSKIE TORY  – Parowozy muzealne na tor 1000 mm – parowóz Tx7-3501
Bogdan Pokropiński
Lokomotywa zbudowana przez zakłady Vulcan w Szczecinie w 1914 roku z numerem fabrycznym 2955 została zakupiona przez zarząd Szadzkiej Kolei Powiatowej. Cały czas pracowała na swojej kolei macierzystej, oznaczona numerem inwentarzowym 51j. Po upaństwowieniu tej kolei otrzymała nowe oznaczenie TLB171. Stacjonowała w parowozowniach kolei szadzkiej: Stargard (Pommern) / Stargard Szczeciński Wąsko., Daber (Kr. Naugard) Süd / Dobra Nowogardzka i Nörenberg / Ińsko.

WĄSKIE TORY  – Napowietrzna kolej parkowa
Marek Malczewski
W północno-wschodniej części Magdeburga w latach 30. XX wieku powstały koszary wojskowe. Podczas II wojny światowej w wyniku nalotów w gruzach legło 90% Starego Miasta. Po wojnie gruz wywożono w okolice koszar. Po zjednoczeniu Niemiec rozpoczęto analizować różne warianty rekultywacji tego terenu. Przełomem stało się przyznanie miastu prawa do organizacji w 1999 roku prestiżowej Wystawy Ogrodniczej. Wtedy to na powierzchni 100 hektarów utworzono, przecięte ulicą Herrenkrug, wielkie założenie parkowe. Obecnie jest to teren przeznaczony do rodzinnej rekreacji, umożliwiający aktywne spędzanie wolnego czasu. Tereny po obydwu stronach ulicy połączyła kolej widokowa: Panoramabahn.

ALBUM STACJI  – Pszczew
Paweł Korcz
Linię z Międzychodu do Międzyrzecza przechodzącą przez stację Pszczew otwarto w 1887 roku. Przez cały okres funkcjonowania Pszczew spełniał funkcję niewielkiej stacyjki na lokalnej linii kolejowej, na której do początków lat 90. królowały parowozy. Wkrótce jednak parowozy ustąpiły miejsca lokomotywom spalinowym, a schyłek socjalizmu przyniósł powolny spadek przewozów. Obecnie linia ta służy wyłącznie pociągom towarowym udającym się w kierunku Zbąszynka i Międzyrzecza do Wierzbna i Międzychodu.

ABC KOLEI  – Instrukcje służbowe dla dróżników PKP
Michał Jerczyński
Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w 1918 roku w jej granicach znalazły się fragmenty sieci kolejowych trzech państw. W każdym z nich na kolejach państwowych i prywatnych obowiązywały odrębne przepisy prawa oraz instrukcje wewnętrzne. Szybkie ujednolicenie przepisów dla nowo powstałych Polskich Kolei Państwowych okazało się procesem bardzo długotrwałym, zważywszy nie tylko koszty takiego przedsięwzięcia, ale i konieczność przeszkolenia rzeszy pracowników i likwidacji dawnych nawyków w służbie.

KATASTROFY – Nie opóźnić osobowego
Paweł Terczyński
W latach 30. Polskie Koleje Państwowe cieszyły się opinią sprawnie działającego i dobrze zorganizowanego przedsiębiorstwa. Jednak wobec niedostatków technicznych, bezpieczeństwo i regularność biegu pociągów była ściśle uzależniona od sumiennego wykonywania powierzonych obowiązków przez wszystkich pracowników związanych z ruchem kolejowym. Jakiekolwiek odstępstwa od rozkładowego ruchu pociągów stwarzały konieczność stosowania dodatkowych, niekiedy skomplikowanych procedur, co – wobec zawodności czynnika ludzkiego – przyczyniało się do powstawania potencjalnie niebezpiecznych sytuacji. Ciąg takich zdarzeń stał się przyczyną katastrofy pociągu towarowego w grudniu 1935 roku w stacji Krzeszowice.

MIEJSKIE TORY – Linia tramwajowa 15 Katowice – Sosnowiec
Jakub Halor
Linia tramwajowa z Katowic do Sosnowca przebiega nad trzema rzekami – Rawą, Brynicą i Czarną Przemszą, poprowadzona jest głównie wydzielonym torem, bezkolizyjnie krzyżuje się z drogami szybkiego ruchu i korzysta z indywidualnego tunelu. Wszystko to, włączywszy obsługę licznych osiedli, ścisłych centrów miast, a nawet stoku narciarskiego nie wystarcza jednak obecnie do odniesienia sukcesu komercyjnego. Wyczekiwana od lat, a zapowiadana na najbliższe lata modernizacja powinna zdecydowanie poprawić konkurencyjność tramwaju międzymiastowego, który w minionym stuleciu odegrał ważną rolę w integracji aglomeracji górnośląskiej.

ORYGINAŁ I MODEL – Model wagonu służbowego PKP typu Bck Görlitz 79 firmy Tillig
Andrzej Etmanowicz

ŚWIAT MODELI – Polski Model Roku 2012
Ryszard Pyssa
Miniony rok, jak żaden inny dotąd, zapisał się na krajowym rynku modelarskim wyjątkowo obfitą ofertą miniatur kolejowych w barwach polskich przewoźników – aż 79 modeli. Stąd też organizowany corocznie plebyscyt Polski Model Roku, którego celem jest wskazanie najciekawszego modelu, cieszył się wyjątkową popularnością wśród Czytelników. Kolejna, 9. edycja plebiscytu została roztrzygnięta. Prymat na krajowym rynku w minionym roku należał z pewnością do dwóch firm: Piko, której modele lokomotyw SM/SP42 odniosły największy sukces rynkowy oraz Tillig, którego modeli ukazało się najwięcej.

WARSZTAT – Warsztaty modelarskie – Poznań 2013
Leszek Lewiński
W styczniu 2013 roku w sali gimnastycznej przy internacie Zespołu Szkół Komunikacji w Poznaniu odbyły się – kolejne już – warsztaty modelarskie, zorganizowane przez Polski Związek Modelarzy Kolejowych.

NOWOŚCI – Norymberga 2013 – polskie nowości H0
Ryszard Pyssa
64. edycja targów Spielwarenmesse w Norymberdze przebiegła bez specjalnych rewelacji, zarówno w witrynach targowych, jak i w prospektach nowości. Sytuacja w branży modelarskiej wydaje się być stabilna, pozostaje jednak pytanie nurtujące całą branżę modelarską w ostatnich latach: jak pozyskać nowych odbiorców przy wzrastających co roku kosztach produkcji i przy coraz mniej zasobnych portfelach klientów.

FILATELISTYKA
Krystian Żurawski
100-lecie kopenhaskiego dworca
Piękna Dwunastka
Test na inteligencję?
Wąskotorówka z XVI wieku