marzec 2012

Sk-03-12

 

AKTUALNOŚCI – Jubileusz
Numer 3/2012 Świata kolei jest 200. numerem naszego miesięcznika. Redakcja i Wydawca dziękują za nadesłane życzenia i ciepłe słowa. Mamy nadzieję, że nadal starczy siły i wytrwałości na chociażby kolejną „setkę”.

POLSKIE STACJE – Wrocław Świebodzki cz.1
Michał Jerczyński
W ŚK 10/2006 rozpoczęliśmy opis historycznego zespołu trzech dworców czołowych przy d. Placu Berlińskim we Wrocławiu (ob. Plac Orląt Lwowskich). Nieco wbrew utartym schematom prezentację otworzył najmłodszy dworzec Kolei Prawego Brzegu Odry, po którym zostało jednak najmniej śladów. W numerze 9/2010 przedstawiliśmy historię drugiej powstałej w tym miejscu stacji – Wrocław Marchijski, znikającej na naszych oczach z krajobrazu miasta. W tym odcinku zaprezentowane zostały dzieje i przestrzenny rozwój pierwszej zbudowanej tu stacji – Wrocław Świebodzki. W szczątkowej postaci jest ona czynna do dziś, a jej budynki i XIX-wieczny układ przestrzenny zachował się do dziś w stosunkowo dobrym stanie. Z tego względu zajmie ona najwięcej miejsca w naszej prezentacji. Ale jest jeszcze ważniejszy powód, aby to tej właśnie stacji poświęcić szczególną uwagę, podsumowując historię omawianego fragmentu kolejowego węzła wrocławskiego. Stacja Wrocław Świebodzki, dla której właściciel oraz władze miasta planują właśnie nowy sposób zagospodarowania, pilnie wymaga poważnej analizy konserwatorskiej i znalezienia takiej funkcji, która pozwoliłaby zachować i wyeksponować w celach edukacyjnych unikalne dziedzictwo kultury materialnej.

NOWY TABOR  – Elektryczne zespoły trakcyjne rodziny Elf
Paweł Terczyński
Rok jubileuszu 75-lecia uruchomienia trakcji elektrycznej PKP, choć zupełnie przypadkowo, dobrze zapisał się w historii dzięki dostawie kilkudziesięciu nowoczesnych zespołów trakcyjnych dla obsługi pociągów regionalnych. Oba wydarzenia łączy zresztą wiele podobieństw. Podobnie jak w 1936 roku, współczesne pojazdy skonstruowano i – pomimo konieczności zastosowania wielu importowanych komponentów  –  wyprodukowano w kraju. Dobrze znane ezt rodziny EN57 – produkt Pafawagu, dawnego potentata w dziedzinie taboru elektrycznego, konstrukcyjnie niewiele różnią się od przedwojennego taboru. Pojawienie się w 2011 roku nowych pojazdów  zwiastuje zatem podobny krok naprzód, jak przesiadka ze składów boczniaków ciągniętych parowozami do taboru elektrycznego na pierwszych zmodernizowanych liniach węzła warszawskiego.
Gwoli ścisłości wypada zaznaczyć, że pojazdy elektryczne nowej generacji, dedykowane komunikacji aglomeracyjnej i regionalnej, są obecne na polskich kolejach już od kilku lat. Oprócz najliczniejszych, znanych z węzłów warszawskiego i katowickiego czteroczłonowych flirtów Stadlera, były to prototypowe zespoły serii ED59, EN95 i reprezentowane przez kilka egzemplarzy wagony EN81 z Pesy oraz zespoły 19WE z Newagu.

KOLEJ W ŚWIECIE – Lokomotywy V 200 kolei DB cz.1
Ryszard Rusak
Na początku lat 50. XX wieku koleje niemieckie Deutsche Bundesbahn opracowały program budowy lokomotyw spalinowych. Mając już pewne doświadczenia w ich konstrukcji i potężne zaplecze techniczne wybrano opcję budowy pojazdów z przekładnią hydrauliczną. W 1953 roku bramy zakładów Krauss-Maffei opuściła pierwsza liniowa lokomotywa spalinowa serii V 200. Wkrótce ruszyła ich produkcja seryjna i trakcja spalinowa przejęła obsługę najbardziej prestiżowych połączeń ekspresowych, stając się jednocześnie symbolem niemieckiego powojennego cudu gospodarczego.

ZAPOMNIANE LINIE – Rzepin
Sławomir Fedorowicz
Zapewne wielu co bardziej dociekliwych miłośników kolei zastanawiało się, dlaczego tor wychodzący ze stacji Rzepin w kierunku Kostrzyna nie posiada nasypu z podtorzem na drugi tor, skoro linia ta przed wojną była całkowicie dwutorowa. Tor wychodzący z okolic nastawni RzB w kierunku podg Drzeńsko jest nienaturalnie odchylony względem najkrótszej odległości. Mimo to brak jakichkolwiek namacalnych śladów po dawnym przebiegu linii, takich które da się zauważyć na pierwszy rzut oka z jadącego pociągu. Ta zapomniana linia długo czekała na swoje odkrycie. Gdy już udało się wyjaśnić tajemnicę dawnego przebiegu obecnej linii kolejowej nr 273 w tym rejonie, okazało się, że przełożenie toru na nowe miejsce pociągnęło za sobą tragiczne wydarzenia.

WCZORAJ I DZIŚ – Inowrocław
Marcin Przegiętka

ABC KOLEI – Oznaczenia nastawni
Michał Jerczyński

WĄSKIE TORY – Pamięci Helmuta Pochadta
Red.

WĄSKIE TORY – Parowozy muzealne na tor 1000 mm
Bogdan Pokropiński
Parowóz Tya6-3326

TRAMWAJE  – „Bulwy” w Szczecinie
Paweł Pieńkowski
Spółka Tramwaje Szczecińskie eksploatuje z powodzeniem 20 pojazdów typu 105N2k/2000, zbudowanych przez dwóch różnych producentów i stacjonujących w dwóch zajezdniach. W roku 2012 obchodzona będzie 11. rocznica kursowania po torach grodu nad Odrą popularnych bulw.

MIEJSKIE TORY – Tramwaje w Egipcie – Kair i Helwan
Tomasz Gieżyński
Gdy dwa lata temu grupa zachodnioeuropejskich miłośników komunikacji miejskiej pojechała do Egiptu, przywiozła ze sobą wrażenia i zdjęcia opisujące stan głębokiej tramwajowej rozpaczy. W owym czasie Egipt kojarzył się wyłącznie z piramidami, wielbłądami i ośrodkami wczasowymi, tłumnie odwiedzanymi także przez Polaków. Technicznie niewiele więc stało na przeszkodzie, by zorganizować podobny wyjazd w gronie krajowych podróżników. Przyszły jednak krwawe wydarzenia związane z rewolucją, jaka miała miejsce rok temu. Niestety, nie pozostała ona bez wpływu także na stan komunikacji tramwajowej. W tej sytuacji, mimo wciąż pojawiających się doniesień o zamieszkach na ulicach egipskich miast, wycieczka śladem egipskich tramwajów stała się zadaniem co prawda dość niebezpiecznym, ale priorytetowym.

ORYGINAŁ I MODEL – Model bezprzedziałowego wagonu osobowego 2 klasy typu 101A
Andrzej Etmanowicz
Pod koniec ub. roku w modelarskich sklepach pojawiła się długo oczekiwana nowość. Były nią dwie miniatury H0 bezprzedziałowego wagonu PKP drugiej klasy typu 101A (typ ten nie miał jeszcze odwzorowania w modelu), ale – co najważniejsze – to pierwszy na naszym rynku wyrób rodzimego producenta i w odróżnieniu od innych, małoseryjnych wyrobów, model ten ma znamiona stania się pierwszym w Polsce wytwarzanym seryjnie.

ŚWIAT MODELI – Polski Model Roku 2011
Ryszard Pyssa
Ósma edycja plebiscytu Polski Model Roku została rozstrzygnięta. Każdego roku Czytelnicy Świata kolei mają możliwość wyrazić swoją opinię o modelach w barwach kolei polskich i wskazać te modele, które sprawiły im największą radość. Przypomnijmy, że celem plebiscytu jest nie tyle wybór miniatury najdoskonalszej, lecz wskazanie modelu, którego ukazanie się sprawiło Czytelnikom największą satysfakcję.

NOWOŚCI – Norymberga 2012 – polskie nowości
Ryszard Pyssa

FILATELISTYKA
Krystian Żurawski