marzec 2011

3

 

AKTUALNOŚCI – SKPL – powolny schyłek
Autor: Marek Malczewski
W końcu XX wieku było już pewne, że koleje wąskotorowe PKP przestaną funkcjonować. Gdy kierowaniem Dyrekcją Kolei Dojazdowych zajął się likwidator, wydawało się, że nic już nie uratuje wąskiego toru przed upadkiem. Likwidator posiadał jednak prawo przekazywania zbędnego majątku tym samorządom, które będą gotowe do świadczenia z jego pomocą usług transportowych na rzecz społeczności lokalnej. Samorządy nie paliły się jednak do organizacji transportu kolejowego. Potrzeba było wielu spotkań organizowanych przez kolejarzy, wspieranych przez pasjonatów kolei, by oddalić widmo likwidacji kolei. Pionierską rolę odegrała grupa miłośników z Kalisza, która bardzo aktywnie lobbowała za przejęciem poszczególnych kolei dojazdowych przez samorządy. W tym celu zostało powołane SKPL – Stowarzyszenie Kolejowych Przewozów Lokalnych.

NOWY TABOR – Zespół trakcyjny EN77 typu 32WE dla Małopolski
Autor: Paweł Terczyński
W bieżącym roku rozpoczynają się długo oczekiwane dostawy nowych elektrycznych zespołów trakcyjnych dla ruchu regionalnego. Nowoczesne pociągi pojawią się w kilku województwach, a już w ostatnich dniach stycznia mogli nimi podróżować mieszkańcy okolic Krakowa. W dniu 28.01.2011 r. na krakowskim dworcu odbyło się przekazanie do eksploatacji dwóch pierwszych zespołów zamówionych przez samorząd województwa małopolskiego. Umowa została podpisana z Pesą dokładnie rok wcześniej i obejmuje dostawę wraz z serwisowaniem pięciu ezt typu 32WE, na które producent udzielił 63-miesięcznej gwarancji. W myśl umowy dwa pierwsze egzemplarze miały zostać wykonane do końca ubiegłego roku, kolejne dwa – po dalszych sześciu miesiącach, ostatni powinien pojawić się pod koniec lata. Zakup taboru został dofinansowany z funduszy unijnych.

KOLEJ W POLSCE – Ostatnie parowozy Śląskiej DOKP
Autor: Paweł Terczyński
Przez trzy powojenne dziesięciolecia katowicka dyrekcja dzierżyła palmę pierwszeństwa w realizowanych przewozach, do wykonania których dysponowała największą liczbą parowozów. W krainie węgla trakcja parowa zdawała się mieć najdłużej zapewniony byt, jednak priorytetowo traktowana sprawa ciągle kulejącej ekspedycji tego bogactwa wymusiła przyspieszoną elektryfikację wszystkich bardziej i mniej ważnych tras. Pojawiły się również zwiększone dostawy radzieckich lokomotyw spalinowych. Zapotrzebowanie na lokomotywy parowe zaczęło maleć.

HISTORIA KOLEI – Linia kolejowa Rzepin – Sulęcin – Międzyrzecz
Autor: Robert Michalak
Kolej żelazna z Rzepina przez Sulęcin do Międzyrzecza została zbudowana jako linia jednotorowa drugorzędna. Celem jej budowy było ożywienie gospodarcze okolic Rzepina, Ośna Lubuskiego, Sulęcina i Międzyrzecza położonych na obszarze dużej pustki komunikacyjnej na pograniczu pruskiej Prowincji Brandenburgia i Prowincji Poznań. Kolej ta na całej swojej długości przecinała obszar powiatu ziemskiego międzyrzeckiego, powiatu ziemskiego wschodniotorzymskiego z siedzibą w Sulęcinie oraz powiatu ziemskiego zachodniotorzymskiego z siedzibą w Rzepinie. W czerwcu przyszłego roku minie równo 120 lat od uroczystego przekazania do eksploatacji w pełni ukończonej linii kolejowej Rzepin – Sulęcin – Międzyrzecz.

HISTORIA KOLEI – Ostatni pociąg ewakuacyjny z Festung Posen do Wrocławia
Autor: Przemysław Maćkowiak
Zatrzymanie w podpoznańskiej Łęczycy niemieckiego pociągu ewakuacyjnego, zaatakowanego przez wojska radzieckie w nocy z 22 na 23 stycznia 1945 r., stanowi jeden epizodów związanych z początkowym okresem walk o Festung Posen. W składzie jadącym z Dworca Głównego linią kolejową w kierunku Wrocławia znajdowali się ewakuowani m.in. pracownicy Dyrekcji Kolei w Poznaniu.

KOLEJ W ŚWIECIE – Kolej Luleå – Kiruna – Narvik
Autor: Dominik Flury
W szwedzkiej Kirunie wszystko jest „naj” – tutejsza kopalnia rud żelaza jest największą w Europie, kolej wiodąca z Luleå przez Kirunę do norweskiego Narviku jest najbardziej wysuniętą na północ Europy normalnotorową linią zelektryfikowaną, kursują na niej najcięższe w Europie pociągi, prowadzone najsilniejszymi elektrowozami na świecie. A sama Kiruna to druga pod względem powierzchni (20 000 km²) gmina na świecie. To chyba wystarczający powód, aby odwiedzić tę fascynującą okolicę.

ABC KOLEI – Bibliografia przepisów i instrukcji z zakresu służby mechanicznej PKP wydanych
w latach 1919-2001

Autor: Zbigniew Tucholski
Przepisy i instrukcje wydane w latach 1919-1939 cz.2

WĄSKIE TORY – Kolej rybna Tömörkény
Autor: Michał Izydorczak
Koleje wąskotorowe w czasach swojej świetności służyły niemal w każdej dziedzinie życia człowieka. Doskonale znamy kolejki publiczne, przewożące pasażerów i towary. Są wąskotorówki przemysłowe, używane w kopalniach, hutach czy cegielniach. Były koleje folwarczne, przewożące płody rolne z pól do majątków ziemskich i wiele, wiele innych. Jedną z nich jest „kolej rybna”, eksploatowana w Tömörkény na terenie gospodarstwa zajmującego się hodowlą ryb. Takie zastosowanie wąskotorówki (w Polsce znane tylko z okolic Gryfina) można było często spotkać na terenie Węgier, Chorwacji czy Bułgarii. Niektóre z tych kolei funkcjonują do dziś.

ZAPOMNIANE LINIE – Dawne przebiegi torów na linii Toruń Wschodni – Malbork
Autor: Sławomir Fedorowicz
Modernizacja obecnej linii kolejowej nr 207 Toruń Wschodni – Malbork, polegająca na podniesieniu jej parametrów technicznych do norm kolei pierwszorzędnych, miała miejsce w latach 1901–1921. W ramach prac przeprowadzono m.in. przebudowę najbardziej ostrych łuków. Tak było w Rogóźnie Pomorskim, Brachlewie i w Borowym Młynie koło Ryjewa. Przebudowa szlaku na północ od Gardei również była tym spowodowana. Później na nowym już odcinku pobudowano nową stację graniczną Gardeja, gdyż ta istniejąca obecnie znalazła się na terenach polskich w 1921 roku. Natomiast przebudowa tej linii w Kwidzynie została wymuszona przez budowę nowej linii kolejowej, dziś już nieczynnego odcinka Kwidzyn – Smętowo.

TRAMWAJE – Tramwaj 121N
Autor: Eliseusz Cesarczyk
Tramwaje Elbląskie wkroczyły w XXI wiek mając w swoim posiadaniu wagony, z których najmłodsze kończyły właśnie 10 lat. Stało się jasne, iż chcąc myśleć o rozbudowie sieci tramwajowej w Elblągu, należy pomyśleć również o odmłodzeniu taboru. Sposobem na to, poza rozpoczęciem modernizacji wagonów typu 805Na (zakończonej niestety na jednym egzemplarzu), stał się zakup sześciu nowych tramwajów.

MIEJSKIE TORY – Tramwaje w Ługańsku
Autor: Marcin Rechłowicz
Nazwa miasta Ługańsk, dzięki funkcjonującej tutaj fabryce lokomotyw, jednej z największych na terytorium byłego ZSRR, jest rozpoznawalna przez prawie każdego pasjonata kolei. Produkty „Ługansktiepłowoza” znane są w wielu krajach świata, w tym również w Polsce. Niejako w cieniu giganta od 77 lat funkcjonuje komunikacja tramwajowa, której przez dziesięciolecia jednym z głównych zadań był dowóz robotników do pracy w fabryce lokomotyw, będącej największym zakładem przemysłowym miasta. Mimo, że fabryka stosunkowo dobrze przeszła okres transformacji, a sam Ługańsk również powoli zyskuje na dokonujących się przemianach, to niestety nie można tego samego powiedzieć o miejscowej komunikacji tramwajowej, która z każdym rokiem znajduje się w coraz trudniejszej sytuacji.

NOWOŚCI – Norymberga 2011 – polskie nowości H0
Autor: Ryszard Pyssa

ŚWIAT MODELI – Polski Model Roku 2010
Autor: Ryszard Pyssa

WARSZTAT – Warsztaty modelarskie Poznań 2011
Autor: Paweł Radecki

FILATELISTYKA
Autor: Krystian Żurawski
Kolejowy PR Cypryjskie koleje Kolejka parkowa