luty 2016

1strOklaSwiKol_02'16teksty

AKTUALNOŚCI – Uruchomienie tramwajów w Olsztynie – największe wydarzenie komunikacyjne ostatnich lat

Piotr Tomasik

W niedzielę 6 grudnia w Olsztynie odbyły się Mikołajki z tramwajem. Tego dnia zorganizowano dzień otwarty w zajezdni tramwajowej i pierwsze ogólnodostępne wycieczki tramwajem. Była to doskonała okazja do zaprezentowania i zareklamowania nowego środka komunikacji miejskiej w Olsztynie – tramwaju. Elektryczne pojazdy powróciły do miasta po 50 latach.


NOWY TABOR  –  Zespoły zmiennokierunkowe PESA Sundeck dla Kolei Mazowieckich

Dariusz Kalinowski

Pierwsze wagony piętrowe pojawiły się w Polsce w 1959 roku, wyprodukowane przez VEB Waggonbau Görlitz (firma obecnie wchodzi w skład koncernu Bombardier Transportation i nadal specjalizuje się w budowie zespołów piętrowych). Były to legendarne już wagony Bhp, pierwotnie oznaczone serią Bipa. Zespoły eksploatowane na szlakach PKP składały się z dwóch, trzech lub czterech wagonów, połączonych ze sobą na stałe. Sąsiadujące ze sobą wagony opierały się na wspólnym, trzyosiowym wózku Jacobsa, a pod wagonami skrajnymi znajdowały się wózki dwuosiowe. Dostawy trwały do 1977 roku. W listopadzie 2013 roku został ogłoszony przetarg na dostawę kolejnych wagonów piętrowych z lokomotywami. Przewoźnikowi zaoferowano dwie lokomotywy typu 111Eb, dwa wagony sterownicze typu 316B oraz 20 wagonów pośrednich typu 416B wraz z czteroletnim serwisem producenta, który będzie odbywał się w Mińsku Mazowieckim. Kompletny skład zmiennokierunkowy otrzymał handlową nazwę Sundeck.


HISTORIA KOLEI – Zapomniana magistrala Siedlce – Bołogoje

Część 1 – budowa linii i jej dzieje do 1945 roku

Andrzej Massel

Kolej Siedlce – Bołogoje to jedna z najmniej znanych i najsłabiej opisanych linii kolejowych na ziemiach polskich. Powstała ona w pierwszym dziesięcioleciu minionego wieku jako połączenie Królestwa Polskiego ze środkową Rosją. Połączyła stację Siedlce zlokalizowaną na linii Warszawsko-Terespolskiej ze stacją Bołogoje, znajdującą się na magistrali Petersburg – Moskwa, prawie dokładnie w połowie drogi między dawną i nową stolicą Cesarstwa Rosyjskiego. Tym, co wyróżniało linię Siedlce – Bołogoje w momencie jej powstania, była niewątpliwie jej imponująca długość – 1030 wiorst, czyli prawie 1099 km, bardzo interesujące układy stacji węzłowych oraz fakt, że linia nie przechodziła praktycznie przez żadne większe ośrodki miejskie, w tym także przez stolice obsługiwanych guberni, a jedyny wyjątek stanowiły Siedlce.


ZAPOMNIANE LINIE – Dawny przebieg odcinka Kędzierzyn Koźle – Kłodnica

Sławomir Fedorowicz

W tym numerze Świata kolei odwiedzamy początkowy fragment nieistniejącej już w 1/3 linii kolejowej nr 175 Kłodnica – Kluczbork. Nie będzie to jednak rozebrany odcinek Kłodnica – Strzelce Opolskie, który dopiero zapracowuje sobie na miano linii zapomnianej, a pierwotny przebieg tej linii, która do 1945 roku wychodziła ze stacji Kędzierzyn Koźle. Interesujący nas odcinek zbudowano zaledwie w 1934 roku, a całą linię oddano do użytku dwa lata później. Na skutek wojennego zniszczenia mostu na Kanale Kłodnickim linię podłączono do istniejącego posterunku odgałęźnego Kłodnica na linii do Opola, a pierwotny przebieg linii przeszedł do historii.


KOLEJ W ŚWIECIE – Lokomotywy typu NoHAB AA16 (1)

Ryszard Rusak

NoHAB AA16 to firmowa nazwa lokomotyw spalinowych budowanych w Europie na podstawie licencji amerykańskich standardowych lokomotyw serii F. Maszyny tego typu w różnych wersjach budowała w latach 1949–53 fabryka Electro-Motive Division General Motors Corp. McCook, Illinois, USA. W wersji pasażerskiej prowadziły one m.in. legendarne pociągi El Capitan kolei Santa Fe czy Empire Builder kolei Great Northern Railway. W 1949 roku EMD udostępniło licencję dla szwedzkich zakładów Nydqvist och Holm AB (NoHAB) w Trollhättan, w których budowano parowozy na rynek wewnętrzny oraz na eksport m.in. dla ZSRR. Amerykańskie „efki” były potężne i nie mieściłyby się w europejskiej skrajni, dlatego NoHAB otrzymał dokumentację eksportowej wersji lokomotywy EMD ML2 przeznaczonej na rynek australijski dla kolei Victorian Railways (seria B 60). Po kilku zmianach konstrukcyjnych w 1954 roku zbudowano pierwsze pojazdy na eksport dla kolei duńskich DSB. Wkrótce pojawiły się one również na szlakach innych krajów europejskich.


REPORTAŻ  –  Dziesięć dni i dziewięć nocy na BAM-ie Szlakiem Magistrali Bajkalsko-Amurskiej

Piotr Gzowski

Pomysł zobaczenia na własne oczy Magistrali Bajkalsko-Amurskiej (BAM) „chodził za mną” od lat. Najpierw jako tajemniczej, niedostępnej linii, której budowie zagroził rozpad radzieckiego imperium, linii oznaczanej na mapach Azji czerwoną przerywaną kreską. Później pragnienie pobudzała świadomość, że sam BAM urósł do symbolu socjalistycznej megalomanii, krytycznie ocenianej przez współczesność. Miłą niespodzianką było uzmysłowienie sobie, że Rosjanie prowadzą na całej długości Magistrali (z krótkimi wyjątkami) ruch pasażerski, że linia jest dostępna dla Europejczyków. Przyjemnie było oglądać przywiezione zza Uralu przez Polaków zdjęcia, w opisach których pojawiały się nazwy: Taksimo, Kodar, Hani, Komsomolsk nad Amurem… Tak więc legenda BAM-u była w zasięgu Polaka, turysty. Podbudowany tą myślą, wzbogaconą perspektywą „zaliczenia” także Transsibu, rozpocząłem przygotowania do dalekowschodniej wyprawy. Wybrałem najdłuższe dni w roku, uzyskałem długi urlop, złożyłem wniosek wizowy, kupiłem bilety i z żoną wyruszyliśmy na wyprawę życia. Cel: wielka kolejowa pętla po Euroazji i dotarcie do brzegu Cieśniny Tatarskiej w Sowieckiej Gawani. Na realizację zarezerwowaliśmy cały miesiąc. Daniem głównym miał być właśnie BAM.


ABC KOLEI  Bibliografia przepisów i instrukcji z zakresu służby mechanicznej PKP wydanych w latach 1919-2001

Zbigniew Tucholski

Część 2 – Przepisy i instrukcje wydane w latach 1945-2001 (10)


WCZORAJ I DZIŚ – Dąbrowa Górnicza Strzemieszyce

Jakub Halor

Siódmego stycznia br. rozpoczęła się rozbiórka budynku dworcowego dawnej Kolei Iwanogrodzko-Dąbrowskiej na stacji Dąbrowa Górnicza Strzemieszyce – bez wątpienia jednego z najciekawszych architektonicznie obiektów tego typu w Zagłębiu Dąbrowskim. Dworzec powstał najprawdopodobniej w 1885 roku i był na przestrzeni lat rozbudowywany i modernizowany.


MIEJSKIE TORY – Tramwaje i trolejbusy w Donbasie (2014-2015)

Marcin Rechłowicz

Pomimo działań wojennych komunikacja tramwajowa i trolejbusowa funkcjonuje w większości miast Donbasu. Dotyczy to zarówno miast kontrolowanych obecnie przez władze w Kijowie, jak i miast, nad którymi Ukraina utraciła kontrolę jeszcze w kwietniu 2014 roku. Drugą grupę miast wyróżniają przede wszystkim zmiany o charakterze organizacyjnym – przewoźnikom nadaje się nową osobowość prawną (nieuznawaną przez ukraińskie władze), za przejazd płaci się już przede wszystkim w rublach, a na biletach w miejscu dotychczasowego napisu „Ukraina” umieszcza się nazwy „republik ludowych”.


ORYGINAŁ I MODEL – Modele wagonów  standardu Y typu 112Ag w kolorystyce „TLK”

Andrzej Etmanowicz

W numerze 10/2015 przedstawiliśmy jedynki standardu Y typu 112Ag, będące najliczniejszą w Polsce serią wagonów pierwszej klasy. W latach 1978–1984 fabryka H. Cegielski Poznań wyprodukowała ich łącznie 669 sztuk. Omawiając wówczas dwie pierwsze wersje kolorystyczne miniatur H0 firmy Robo w firmowym malowaniu spółki PKP Intercity, tzw. ICCC, sygnalizowaliśmy, że należy spodziewać się kolejnych odmian malowań, tj. kremowo-czerwonych i tzw. TLK oraz w dalszej kolejności także oliwkowozielonej PKP.


TEST MODELU  –  Parowóz Ok1-126 firmy Tillig w wielkości TT

Tomasz Mayer

Niemiecka firma Tillig w grudniu ubiegłego roku wprowadziła do sprzedaży model parowozu Ok1. Jest to już trzeci model lokomotywy tego producenta w polskich oznaczeniach w wielkości TT, jaki pojawił się w handlu w czwartym kwartale 2015 roku. Wcześniej, w październiku, ukazała się miniatura lokomotywy spalinowej TRAXX 285 125 w oznaczeniach firmy LOTOS, a w listopadzie elektrowóz EU45-846 PKP Cargo (test tego modelu został zamieszczony w poprzednim numerze Świata kolei).


NOWOŚCI  –  Norymberga 2016. Polskie nowości H0

Ryszard Pyssa

Rok 2015 producenci modeli kolejowych zaliczają do mniej udanych. W całej branży modelarskiej odnotowano spadek obrotów, przykładowo w niemieckim holdingu Modelleisenbahn wyniósł on 9%. Przyczynił się do tego nie tylko drastyczny spadek sprzedaży w miesiącach letnich, głównie w Niemczech i Austrii, ale również plajta chińskiej fabryki Modern Gala, przez co kilka firm, m.in. Tillig, A.C.M.E, LS Model miało problemy z produkcją nowości. Mimo, że znaczące firmy obwieściły swoje zamierzenia na rok bieżący już na początku stycznia, to i tak do Norymbergi, na największe w świecie targi branży zabawkarskiej, przybyło blisko 100 tys. producentów i handlowców.


FILATELISTYKA

Krystian Żurawski

Wojskowa poczta dworcowa

Zwycięskie pociągi

Wojenna zdobycz