listopad 2011

Sk-11-11

 

AKTUALNOŚCI – Koleje Śląskie ruszyły
Ryszard Rusak

Pierwszego października 2011 roku w województwie śląskim rozpoczęły działalność Koleje Śląskie. Spółka została powołana do życia w kwietniu 2010 r. przez władze województwa śląskiego i miała na celu poprawę komunikację kolejowej, a przede wszystkim ograniczenie rosnących dopłat dla dotychczasowego przewoźnika. Pociągi KŚ kursują na linii Częstochowa – Gliwice oraz w weekendy na linii Częstochowa – Wisła Głębce.

NOWY TABOR  – Międzynarodowe Targi Kolejowe TRAKO 2011
Paweł Terczyński
Tegoroczna, dziewiąta edycja Międzynarodowych Targów Kolejowych TRAKO, odbyła się w Gdańsku w dniach od 11 do 14 października. To największe tego rodzaju wydarzenie w branży kolejowej w Polsce. W tym roku swój udział zgłosiło blisko 500 producentów, przedsiębiorstw kolejowych, dostawców materiałów i usług oraz placówek naukowych. Obok polskich, szczególnie widoczni byli wystawcy z Niemiec, Czech i Wielkiej Brytanii.

HISTORIA KOLEI – Historia semafora cz.2 – unifikacja sygnalizacji kształtowej
Michał Jerczyński
W latach 60. XIX wieku nastąpił gwałtowny rozwój prywatnych towarzystw kolejowych. Wraz z nowymi liniami powstały kolejne systemy sygnalizacji, zwykle różniące się w szczegółach od rozwiązań stosowanych na kolejach już istniejących. Doszło do tego, że na kolejach niemieckich i austro-węgierskich używano ponad 90 różnych sygnałów, wyrażanych przez ponad 1000 rodzajów obrazów sygnałowych. Nie lepiej było na kolejach rosyjskich, czerpiących wzory nie tylko z kręgu techniki niemieckiej, ale i z Anglii, Francji czy Stanów Zjednoczonych. Eksploatacja coraz liczniejszych i większych stacji wspólnych dla kilku towarzystw kolejowych, a także poważne konflikty zbrojne o zasięgu europejskim, w rozgrywaniu  których coraz istotniejszą rolę odgrywała kolej żelazna, stały się impulsem dla podjęcia działań normalizacyjnych.

KOLEJ W POLSCE – Lokomotywy serii ST43 w Nowym Sączu
Paweł Terczyński
Pomimo, że DOKP Kraków była kolebką trakcji spalinowej, po wojnie z różnych przyczyn – jej odbudowa i rozwój następowały znacznie wolniej i do końca lat 60. pojazdy spalinowe pracowały w tym rejonie wyłącznie w ruchu lokalnym i przy obsłudze manewrów. Jeszcze u progu lat 70. cała sieć kolejowa na południe od magistrali Kraków – Medyka była obsługiwana wyłącznie trakcją parową. Sytuacja uległa zmianie, gdy po elektryfikacji trasy Kozłów – Koniecpol – Częstochowa w grudniu 1973 r. w MD Kraków Płaszów pozostała nadwyżka kilkunastu lokomotyw ST43.

KOLEJ W ŚWIECIE –  Rosyjskie pociągi rakietowe BŻRK
Konrad Mackiewicz, Zbigniew Tucholski
Rozwój konstrukcji uzbrojenia na przestrzeni dziejów wykazuje pewną prawidłowość – podstawowym czynnikiem ewolucji techniki wojskowej były zmiany technologiczne, które w konsekwencji posiadały znaczący wpływ na taktykę i dowodzenie. Podobnie działo się podczas „zimnej wojny” – rozwój nowych konstrukcji uzbrojenia miał znaczący wpływ na formowanie się doktryny wojny jądrowej. Opracowanie mobilnych rodzajów bazowania strategicznych rakiet międzykontynentalnych było związane z wprowadzeniem w latach 60. XX wieku na uzbrojenie armii radzieckiej i amerykańskiej nowych typów broni jądrowej (atomowej i wodorowej). Doświadczenia wykazały wówczas, że wybuch takiej bomby nad stanowiskami startowymi lub rejonem bazowania lotnictwa strategicznego całkowicie zniszczy broń jądrową przeciwnika. Stało się to przyczyną budowy silosów rakietowych, które według założeń miały być odporne na drugie uderzenie przeciwnika. Szybko okazało się jednak, że precyzyjnie naprowadzona rakieta mogła zniszczyć także pojedynczy cel – rakietę umieszczoną w silosie.

WĄSKIE TORY – Zabytkowa Stacja Rudy
Marek Malczewski
Zmiany, jakie zachodzą na stacji w Rudach (od 2009 roku obiekt jest zarządzany przez właściciela – Urząd Miejski w Kuźni Raciborskiej – poprzez MOSiR) skłoniły przy okazji pobytu na Śląsku grupę poznańskich miłośników kolei do odwiedzin na stacji. Już od wejścia na teren obiektu widać dbałość o posiadany tabor. Został wybudowany odcinek toru 600 mm, na którym znajduje się lokomotywa Wls40 wraz z wagonem barowym oraz trzema platformami, na których ustawiono stoliki, aranżując w ten sposób tematyczną „kawiarenkę”. W hali lokomotywowni znajduje się kilka lokomotyw na różnym etapie remontu. Wśród taboru osobowego zwracają uwagę dwa wagony serii BTxh, nawiązujące budową do dawnej bokówki (wyjścia z każdego przedziału i drewniany stopień biegnący przez całą długość wagonu). W sezonie ‘2011 od wtorku do piątku kursowały dwie pary pociągów do Paproci. Bogata oferta i sympatyczna atmosfera sprawiają, że na stację w Rudach turyści zaglądają coraz chętniej.

WĄSKIE TORY – Karpiowa kolejka
Ryszard Burzykowski
Kolejka wąskotorowa rozwożąca paszę w hodowli karpi w Pniewie niedaleko Gryfina była chyba jedyną w Polsce, którą zbudowano w takim oryginalnym celu. Kolejka o szerokości torów 600 mm funkcjonowała kilkanaście lat.

ALBUM STACJI – Stacja Sycewice
Sławomir Fedorowicz
Stacja Sycewice powstała jako jedna z małych przelotowych stacji na otwartej w 1869 r. linii kolejowej łączącej Gdańsk ze Szczecinem. Istniejący dworzec jest pierwszym tutaj zbudowanym.

KATASTROFY – Offenbach 1900
Michał Jerczyński

ABC KOLEI – Bibliografia historii transportu szynowego cz.16
Jerzy Pawłowski

TRAMWAJE  – Warszawskie tramwaje 120Na Swing
Jacek Modrzejewski
Koniec pierwszej dekady XXI w. stał się przełomem w historii warszawskich tramwajów – dotychczasowe dostawy taboru niskopodłogowego nie mogły się równać z gigantycznymi dostawami tramwajów starszych generacji na przestrzeni XX w., począwszy od wagonów typu A, przez serie K, N, 13N, na 105Na zakończywszy. Dawniej tramwaje dostarczane do stolicy liczono w setkach, rząd wielkości stał się zgoła inny od połowy lat 90. Na tym tle przetarg w 2008 r. na dostawę 186 w pełni niskopodłogowych, klimatyzowanych tramwajów musiał robić wrażenie. Zaakceptowana została oferta bydgoskiego producenta. Pod koniec maja 2009 roku podpisano kontrakt na dostawę wagonów. PESA dostarczyła już wcześniej 15 wagonów typu 120N, a więc łącznie do 2013 roku po Warszawie ma jeździć ponad 200 wagonów z Bydgoszczy.

MIEJSKIE TORY – Zaproszenie do Halberstadt
Piotr Tomasik
Halberstadt to czterdziestotysięczne miasto leżące u podnóża gór Harzu na uboczu głównych szlaków turystycznych. Miasto bardzo ucierpiało podczas II wojny światowej – szacuje się, że zniszczeniom uległo około 85% zabudowy. Po wojnie Halberstadt włączono do NRD. Dziś w mieście dominuje tradycyjna zabudowa szachulcowa (często zrekonstruowana) przeplatająca się z powojennymi budynkami wielorodzinnymi. Od 1903 roku po mieście kursują tramwaje elektryczne. Halberstadt jest węzłem lokalnych linii kolejowych. Podróż pociągiem z Magdeburga czy Halle zajmuje godzinę.

MIEJSKIE TORY – Zajezdnia przy ul. Św.Wawrzyńca w Krakowie
Jacek Kołodziej
Kraków słynie ze swoich zabytków i wielu interesujących obiektów, które dla rzesz turystów są podstawowym celem wizyty w stolicy Małopolski. Dla miłośnika komunikacji miejskiej obowiązkowe jest odwiedzenie zajezdni tramwajowej, której budowa rozpoczęła się w 1872 roku na niewielkiej działce na granicy Krakowa.

ORYGINAŁ I MODEL – Tabor obcych kolei na polskich torach i jego modele
Andrzej Etmanowicz
Wagony 2 klasy standardu Z2 „Eurofima” serii Bmz kolei ŐBB

MAKIETA  – Lipsk 2011
Ryszard Pyssa

WARSZTAT – Technika malowania tabliczek na tabor PKP
Tomasz Florczak
Polskie Koleje Państwowe przyjęły system oznakowania parowozów i innego taboru za pomocą odlewanych z metalu tabliczek. Na ogół występowały trzy tabliczki, jedna z orłem i napisem PKP, druga z nazwą serii pojazdu. Trzecia zawierała numer inwentarzowy. Przy wykorzystaniu techniki fototrawienia staje się możliwe wykonanie miniaturowych tabliczek nadających się do oznakowania modeli. Problem może pojawić się z odpowiednim pomalowaniem tabliczek. Artykuł prezentuje jedną z metod.

FILATELISTYKA
Krystian Żurawski
Święta Katarzyna ze Szczecinka
Rzadkość: kolejowy PRIORYTET
Ukraińskie zespoły trakcyjne