lipiec 2016

1strOklaSwiKol_07'16

AKTUALNOŚCI  –  Aktualności z Białośliwia

Paweł Korcz

Towarzystwo Wyrzyska Kolej Powiatowa prowadzi systematycznie prace mające na celu renowację taboru zgromadzonego w Białośliwiu. Po latach udało się przywrócić do ruchu lokomotywę spalinową Lyd2-56, trwają prace przy przywróceniu do ruchu parowozu Lowa nr 26004, rozpoczął się też remont lokomotywy spalinowej V10C (nr fabr. 250575) pochodzącej z Kolei Leśnej w Lipie oraz prace mające na celu przywrócenie do ruchu wagonu czteroosiowego serii Bxhi. W dniach od 24 do 26 czerwca w Białośliwu miał miejsce VI Zlot Miłośników Kolei Wąskotorowych, o czym napiszemy w numerze sierpniowym Świata kolei.

 

KOLEJ W POLSCE  – 65 lat szybkiej kolei miejskiej w Trójmieście

i 15 lat spółki PKP SKM

Bartłomiej Buczek, Jacek Goździewicz, Łukasz Szwemin

Czwartego marca 2016 roku minęło 65 lat od wyjazdu na trasę pierwszego pociągu elektrycznego z Gdańska Głównego do Nowego Portu. Datę tę należy uznać za początek systemu szybkiej kolei miejskiej w Trójmieście. Pierwszego lipca minęło 15 lat od rozpoczęcia działalności przez podmiot wyspecjalizowany do obsługi tego systemu – spółkę PKP Szybka Kolej Miejska w Trójmieście sp. z o.o., powołaną 22.12.2000 r. Przy tej okazji warto pamiętać, że Trójmiasto było pierwszym rejonem kraju, który otrzymał dedykowany do obsługi połączeń wewnątrzaglomeracyjnych system kolejowy, z własną linią kolejową, oznaczoną później numerem 250. Stanowi ją wydzielona para torów od Gdańska do Rumii wraz ze stacją techniczno-postojową w Gdyni Cisowej. Jubileusz jest okazją do wspomnień i podsumowań oraz prześledzenia jak rozwijał się system połączeń aglomeracyjnych na Wybrzeżu Gdańskim, zapoznania się z jego funkcjonowaniem dziś i planami na przyszłość.

 

HISTORIA KOLEI  –  Dawne pojazdy szynowe z napędem hybrydowym

Część 1: Lokomotywy elektryczno-akumulatorowe

Krzystof Zintel

Napęd hybrydowy jest kombinacją napędów o różnych źródłach zasilania. Napędy te, zazwyczaj dwa, mogą pracować oddzielnie, ale dla zmniejszenia zużycia paliwa i szkodliwości oddziaływania na środowisko naturalne dziś często współpracują ze sobą. Z napędem hybrydowym budowane są: samochody, lokomotywy oraz wagony i zespoły silnikowe. W dużych miastach coraz częściej spotykamy autobusy komunikacji miejskiej z takim napędem. Najstarszy ślad pojazdów szynowych z napędem hybrydowym pochodzi z USA w postaci lokomotyw inż. Pattona, z powodzeniem eksploatowanych tam już w ostatnich latach XIX wieku. Miały one napęd silnikiem spalinowym z przekładnią elektryczną, wspomagany zasilaniem z baterii akumulatorów. W artykule przedstawione zostały niektóre historyczne już konstrukcje lokomotyw i wagonów silnikowych z różnymi napędami hybrydowymi z lat od 1897 do około 1960.

 

KOLEJ W ŚWIECIE – Elektrowozy serii AL1-AL6 (81-86) kolei British Railways cz.2

Ryszard Rusak

Od 1962 roku na kolejno elektryfikowanych odcinkach magistrali West Coast Main Line zaczęły się pojawiać nowe elektrowozy serii AL2, AL3 i AL4. Zamontowano w nich urządzenia i osprzęt elektryczny różnych producentów, który niestety nie był dopracowany i w efekcie wszystkie pojazdy okazały się bardzo usterkowe. Z tego też powodu w bardzo krótkim czasie zostały odstawione do rezerwy i dopiero po kilku latach, po zabudowie nowego wyposażenia elektrycznego udało się przywrócić je do służby. W tym czasie następował dynamiczny rozwój elektroniki, co zaowocowało nowymi technologiami produkcji transformatorów i prostowników. Jednym z pionierów w tej dziedzinie była firma Associated Electrical Industries (AEI), dostawca lokomotyw elektrycznych serii AL5, które okazały się najbardziej udane ze wszystkich zamówionych maszyn.

 

KOLEJ W ŚWIECIE – Czech Raildays 2016

Ryszard Rusak

W dniach 14-16 czerwca w Ostrawie odbyła się 16. edycja Międzynarodowych Targów Techniki kolejowej, produktów i usług dla potrzeb transportu kolejowego i miejskiego transportu szynowego, znana bardziej pod nazwą Czech Raildays. W tym roku dominowali jednak wystawcy krajowi. Zaprezentowano różnego rodzaju tabor kolejowy, pojazdy kolejowo-drogowe przeznaczone do budowy, eksploatacji i utrzymania linii kolejowych i tramwajowych. Jednak pojazdy transportu miejskiego to bardzo skromna i raczej symboliczna oferta. W halach targowych zaprezentowano natomiast najnowsze osiągnięcia technologii informacyjnej oraz podzespoły i różnorodne produkty wyposażenia do pojazdów trakcyjnych i wagonów. W ofercie targowej znalazły się również liczne usługi dla transportu kolejowego.

 

ZAPOMNIANE LINIE – Osiecznica Kliczków – Żagań

Cz. 1: Osiecznica Kliczków – Ławszowa – Świętoszów

Sławomir Fedorowicz

Linia kolejowa Jelenia Góra – Żagań w chwili obecnej jest czynna w sporadycznym ruchu pasażerskim na odcinku Jelenia Góra – Zebrzydowa, a poważniejszy ruch towarowy ma miejsce na odcinku Niwnice – Osiecznica Kliczków. Odcinek na północ od tej ostatniej stacji aż do końca linii, czyli do stacji węzłowej Żagań jest pozbawiony ruchu, choć do Ławszowej linia jest teoretycznie czynna. Jeszcze parę lat temu ze składnicy drewna w Ławszowej wyjeżdżało sporo wagonów wyładowanych kopalniakami czy papierówką. Lasy państwowe zrezygnowały jednak z usług kolei i wożą drewno ze składnicy tirami, a na wspomnianym odcinku pojawiają się pierwsze nieśmiałe kradzieże nawierzchni. Odcinek Ławszowa – Żagań (otwarto go od Ławszowej do Świętoszowa 1.11.1904 r. i dalej do Żagania 1.08.1905 r.) jest nieczynny od dnia 20.10.1994 r. W tym dniu na stacji Świętoszów opuszczono już na zawsze ramiona semaforów. Odtąd linia na tym odcinku został zwyczajnie porzucona i zapomniana na ponad 20 lat. Odcinek Ławszowa – Luboszów został niemal doszczętnie ograbiony z szyn. Dopiero ostatnio właściciel przypomniał sobie o linii, wysyłając w teren ludzi, żeby policzyli ile zostało jeszcze szyn (czyli ile złomu można by stąd jeszcze sprzedać). Niewykluczone, że zbieżność terminu wizji lokalnej ze społeczną inicjatywą reaktywacji linii jako zabytku techniki z drezynowym ruchem turystycznym nie jest przypadkowa.

 

WĄSKIE TORY – Wąskotorowe wagony motorowe Mzx 143 i Mzx 144

po przebudowie w ZNTK Opole

Paweł Jakuboszczak

W trzeciej części artykułu Wąskotorowe wagony spalinowe z Zakładów Ostrowieckich (zamieszczonej w numerze 7/2012 ŚK) przedstawiono powojenne losy jednokierunkowych wagonów czteroosiowych. Autorowi niniejszego opracowania udało się dotrzeć do kolejnych dokumentów dotyczących pojazdów Mzx 143 i Mzx 144. Pozwalają one zaprezentowaćnowe informacje oraz sprostować zaistniałe wcześniej nieścisłości.

 

WCZORAJ I DZIŚ – Brześć Kujawski

Marek Malczewski

Zamieszczone w publikacji zdjęcia obrazują zmiany, jakie zaszły na stacji w Brześciu Kujawskim w ciągu ostatnich niemal 30 lat. Gdy po raz pierwszy autor zawitał do Brześcia (w czerwcu 1988 roku), pociągi osobowe już nie kursowały, ale na stacji ciągle stacjonował wagon typu 3Aw. Sam budynek był bardzo dobrze utrzymany – w oknach ustawione skrzynki z kwiatami, tynk na elewacjach bez najmniejszych odprysków. Wtedy kursowały jeszcze bezpośrednie pociągi towarowe zarówno z Krośniewic, jak i od strony Przystronia. Niestety, kolejne lata były już dla stacji bardzo niełaskawe. W 2008 r. do Brześcia dotarł wagon MBxd1-204 z miłośnikami kolei i był to ostatni pociąg w dziejach tej stacji.

 

MIEJSKIE TORY – Tramwaje w Dubaju

Piotr Tomasik

Dubaj to powstała w ciągu ostatniego półwiecza metropolia, stolica jednego z siedmiu emiratów tworzących Zjednoczone Emiraty Arabskie. Początkami dwumilionowego dziś miasta była wioska poławiaczy pereł. Złoża ropy naftowej odkryto w 1950 roku. W drugiej połowie XX wieku nastąpił gigantyczny rozwój miasta. Zjednoczone Emiraty Arabskie to silne ekonomicznie państwo, jeszcze do niedawna opierające swoją ekonomikę na ropie naftowej. Od kilku lat rząd prowadzi jednak działania dążące do dywersyfikacji ekonomiki. Jedną z jej najważniejszych gałęzi ma być turystyka. Dziś Dubaj znany jest także dzięki nowatorskim i kontrowersyjnym projektom budowlanym. Boom inwestycyjny zadziwia. Miasto jest skupiskiem wielu kultur, szacuje się, że rdzenni mieszkańcy stanowią dziś jedynie ok. 10% populacji. W położonym nad Zatoką Perską (zwaną tu Arabską) kraju występuje subtropikalny i suchy klimat. Dzienne temperatury latem przekraczają 40 stopni Celsjusza, opady występują sporadycznie – głównie zimą. Choć w regionie kolej nie jest znana, w wielokulturowym mieście działają dwie linie metra, jedna linia tramwaju konwencjonalnego, trasa tramwaju turystycznego i kolej jednoszynowa.

 

MIEJSKIE TORY – Ostatnia pocztówka z Taszkentu

Tomasz Gieżyński

 

ORYGINAŁ I MODEL – Wagony sypialne kolei RZD

typu „Viaggio Classic”

Andrzej Etmanowicz

W latach 1994–1995 koleje rosyjskie RZD wprowadziły do eksploatacji w połączeniach międzynarodowych partię 85 (z pierwotnie zakontraktowanych stu) wagonów standardu Z1 serii WLABmee o skrajni UIC i szybkości maks. 200 km/h, produkowanych w zakładach w Görlitz1) (później, od 2004 roku część z nich zmodernizowano na wersję „LUX” serii WLSRmee). Wcześniej kursujące w tych relacjach sypialne „igreki” SZD/RZD z racji wieku (najnowsze miały już wtedy 15 lat) swoimi parametrami techniczno-eksploatacyjnymi coraz bardziej odstawały od ówczesnych standardów panujących w Europie. Czas płynął jednak nieubłaganie i koleje RZD po następnych 15 latach postanowiły dokonać kolejnego zakupu nowoczesnych wagonów sypialnych standardu Z1, przystosowanych do kursowania w komunikacji przestawczej 1520/1435 mm między Rosją a państwami Unii Europejskiej, oczywiście także spełniających wymagania europejskiej skrajni. W 2009 roku podpisano z zachodnioniemieckim Siemensem kontrakt na zakup 200 takich wagonów, a ze strony rosyjskiej wzięła w nim udział fabryka wagonów w Twerze (OAO Twerskij Wagonstroitielnyj Zawod – TWZ). Od kilku lat wagony te codziennie można spotkać na polskich torach, a ich modele H0 wprowadziła w 2015 roku do produkcji belgijska firma LS Models.

 

ŚWIAT MODELI  –  Wystawa wąskotorowa w Zbiersku

Michał Izydorczak

Miłośnicy polskiej kolei w wielkości H0 mają już spory wybór modeli w barwach polskich przewoźników. Natomiast modelarze wąskotorowi, którzy chcą odzwierciedlać klimat naszych „ciasnych torów”, ciągle są zdani na własną inwencję, przy niewielkim wsparciu firm modelarskich (głównie Bemo z modelem Lxd2 czy Roco z wagonami nadającymi się do konwersji). Oczywiście znacząco zmieniły się możliwości technologiczne – blachy fototrawione nie mają już tajemnic, coraz szerzej stosowane są odlewy żywiczne. Dzięki temu coraz lepiej udaje się odwzorowywać w miniaturze rzeczywistość polskich kolei wąskotorowych. Najlepszym tego przykładem są prezentacje makiet modułowych, na których kursuje już wyłącznie polski tabor!

 

TEST MODELU  –  Lokomotywa T448p-007 DB Schenker firmy MTB-model

Tomasz Mayer

Lokomotywy typu T448, zwane przez miłośników kolei w Polsce „koziołkami”, były produkowane w czechosłowackich zakładach ČKD w Pradze w latach 1973–1989. W sumie powstało 459 egzemplarzy tych maszyn, z przeznaczeniem do pracy w ruchu towarowym. Na potrzeby kolei ČSD powstała dodatkowo zmodyfikowana ich odmiana, oznaczona symbolem T466, w której podniesiono prędkość maksymalną z 70 do 90 km/h oraz zmniejszono masę z 72 do 64 ton. Do Polski trafiło ponad 160 lokomotyw serii T448, znajdując zatrudnienie na kolejach przemysłowych, a obecnie można je spotkać przy pracy w oznaczeniach wielu prywatnych przewoźników.

 

FILATELISTYKA

Krystian Żurawski

Żądłem w konkurencję

Australijskie wojaże