lipiec 2010

7-2010

 

LISTY CZYTELNIKÓW
Autor:
Praskiej parowozowni na ratunek Parowozownia Gniezno cudem architektury Nasi Czytelnicy uzupełniają…

AKTUALNOŚCI – Pociągiem do Jakuszyc
Autor: Henryk Magoń
2 lipca odbył się inauguracyjny przejazd pociągu na trasie Szklarska Poręba – Kořenov (Republika Czeska). Dzięki staraniom lokalnych samorządów oraz działaniom Towarzystwa Kolei Izerskiej i wielu ludzi zaangażowanych w to przedsięwzięcie po obu stronach granicy, udało się doprowadzić je do finału. Od 3 lipca rozpoczęły się regularne, codzienne kursy, ale na razie do Jakuszyc. W przyszłości planuje się uruchamiać pociągi Jelenia Góra – Liberec.

NASZ PORTRET – Parowozy serii Tr201 i Tr203 (dokończenie)
Autor: Tomasz Roszak
Współczesna historyczna synteza dziejów parowozów dla ułatwienia posługuje się wyróżnikami: największy, najszybszy, najcięższy… W tych prostych kryteriach o lokomotywach S160, które na PKP występowały jako serie Tr201 i Tr203 nie sposób opowiadać. Trafne byłoby może określenie: parowóz o szczególnie bogatej przeszłości. Bowiem twórcy tej z założenia niezbyt trwałej lokomotywy nie zdawali sobie sprawy, że dopiero po zakończeniu zadań do jakich ją przewidziano rozpocznie ona zupełnie nowy etap swego życia, a obiektywnie docenione walory jej konstrukcji zrewolucjonizują myśl techniczną nie tylko na PKP.

KOLEJ W POLSCE – Dawna parowozownia Drogi Żelaznej Warszawsko-Petersburskiej na Pradze
Autor: Jacek Rutkowski, Zbigniew Tucholski
Niedawno minęła pierwsza rocznica celowego zniszczenia budynku starej parowozowni w pobliżu dworca wileńskiego w Warszawie (o czym wspomniano w ŚK 7/09). Warto nieco przybliżyć jej genezę oraz wyjaśnić rolę, jaką odgrywała przez ponad sto lat.

WCZORAJ I DZIŚ – Dworzec Letni w Poznaniu
Autor: Robert Kroma
W roku 1912 na zjeździe z Kaponiery do dworca głównego wybudowano osobny peron dla przyjazdów specjalnych gości do Poznania, przede wszystkim cesarza Niemiec Wilhelma II. Pierwszy przyjazd nastąpił w 1902 roku, kolejny w 1910 roku z okazji otwarcia Zamku Cesarskiego i wpisania Poznania do miast rezydencji cesarskich, ostatni w 1913 roku. Najważniejszym epizodem, w którego tle znalazł się Dworzec Letni był przyjazd w grudniu 1918 roku Ignacego Paderewskiego.

HISTORIA KOLEI – Kazimierz Stefan Brandt (1895-1982)
Autor: Andrzej Marek Brandt, Marek Moczulski
Kazimierz Stefan Brandt był inżynierem budowlanym z zamiłowania – wspomina jego syn. Dyplom inżyniera dróg i mostów uzyskał w 1925 roku. W rodzinie nie było tradycji technicznych. K.S.Brandt wiele lat swojego życia związał z koleją, m.in. przy budowie magistrali węglowej Śląsk – porty.

REPORTAŻ – Parowozem przez Wielkopolskę IV
Autor: Ryszard Rusak
W dniu 2.05.2010 r. na malownicze szlaki Wielkopolski ponownie wyruszył pociąg specjalny prowadzony parowozem. Tym razem skład był zestawiony z wagonu bagażowego typu 3F i trzech wagonów typu 43A i 102A, tzw. ryflaków, a pociąg poprowadziła lokomotywa Ty2-911. Tradycyjnie już organizatorem było Towarzystwo Przyjaciół Wolsztyńskiej Parowozowni. Przez ponad 12 godzin pociąg przemierzał trasę Wolsztyn – Zbąszynek – Międzyrzecz – Międzychód – Sieraków Wlkp. – Łowyń – Wolsztyn, pozując do zdjęć licznej rzeszy miłośników kolei.

REPORTAŻ – Sputnikiem do Jeleniej Góry
Autor: Jacek Jerczyński
Prawie 100 lat temu zapadła uchwała sejmu pruskiego o finansowaniu elektryfikacji Śląskiej Kolei Górskiej. Po 1945 r. dopiero w latach 1964-66 reelektryfikowano trasę z Wrocławia do Jeleniej Góry, a 20 lat później jej przedłużenie na Zachód. Z tej okazji Klub Sympatyków Kolei we Wrocławiu zorganizował przejazd elektrycznego pociągu specjalnego na trasie z Wrocławia do Jeleniej Góry.

KOLEJ W ŚWIECIE – Lokomotywa elektryczna serii 380 kolei ČD
Autor: Marek Graf, Petr Štefek

ZAPOMNIANE LINIE – Wokół Zbąszynka cz.1
Autor: Sławomir Fedorowicz
Zawirowania dziejowe mające związek z wojnami lub działaniami niepodległościowymi wielokrotnie odcisnęły piętno na naszej obecnej sieci kolejowej. Jednym z przykładów jest Powstanie Wielkopolskie i związane z nim postanowienia Traktatu Wersalskiego, które weszły w życie w 1920 r. W wyniku tych dwóch ważnych zdarzeń historycznych Zbąszyń znalazł się w granicach odrodzonego państwa polskiego, a pozostała na terytorium Niemiec sieć kolejowa wymagała scalenia poprzez budowę nowej stacji węzłowej; w 1923 roku wybrano jeden z czterech rozważanych wariantów. Wraz z autorem artykułu możemy przyjrzeć się dawnym przebiegom fragmentów linii kolejowych istniejących przed powstaniem węzła zbąszyneckiego.

WĄSKIE TORY – Muzealne parowozy wąskotorowe na tor 900 mm
Autor: Bogdan Pokropiński
Parowóz Borsig 8012 Szerokość toru 900 mm była typową dla kolei przemysłowych. Na ziemiach polskich tę szerokość miały koleje cukrownicze na Kujawach, w zakładach wapienniczych, największe przewozy odnotowywały jednak systemy w kopalniach węgla brunatnego: odziedziczonej po Niemcach kopalni w Turoszowie czy na pierwszych odkrywkach konińskich.

WĄSKIE TORY – Silikaty Stare Kurowo
Autor: Marek Malczewski
Ostatnim zakładem z branży ceramiki budowlanej na Ziemi Lubuskiej, który eksploatował kolej wąskotorową był Zakład Wyrobów Wapienno-Piaskowych w Starym Kurowie, produkujący dla grupy Xella wyroby pod marką Silka. Niestety, zakład zakończył działalność w 2009 roku i tym samym następna kolej przemysłowa odeszła do historii.

ALBUM STACJI – Chodzież
Autor: Paweł Korcz
Stacja Chodzież (niem. Kolmar) powstała wraz z budową linii łączącej Poznań z Piłą, którą otwarto w 1879 roku. Początkowo linia była jednotorowa, jednak w 1886 roku dobudowano drugi tor. Węzłem Chodzież stała się w 1908 roku, gdy otwarto linię do Gołańczy.

FILATELISTYKA
Autor: Krystian Żurawski
Krajowa Wystawa Filatelistyczna i Konferencja Naukowa Transport na 125-lecie UPU.

MIEJSKIE TORY – Linia 7 Katowice – Świętochłowice – Bytom
Autor: Jakub Halor
Wąskotorowa linia tramwajowa łącząca Bytom, Świętochłowice, Chorzów Batory (dawne Hajduki) i Katowice z Mysłowicami wraz z odgałęzieniami do centrum Chorzowa (dawnej Królewskiej Huty) oraz Lipin oddana została do użytku etapami w latach 1899-1901. O celności ówczesnych założeń najlepiej świadczy fakt, że przez ponad 100 lat funkcjonowania trasa ta zaliczała się do najbardziej efektywnych połączeń komunikacyjnych w górnośląskie aglomeracji. W latach 1928-1931 większą część omawianej linii zmodernizowano do standardu dwutorowej „magistrali” w ramach sztandarowej inwestycji na polskim Górnym Śląsku i wówczas relację tę oznaczono numerem 7. Po wojnie trasa ta mimo wybitnej frekwencji pozostawała zaniedbana.

ORYGINAŁ I MODEL – Wagon niemieckiego typu Mc4i-44 na PKP
Autor: Andrzej Etmanowicz, Krzysztof Koj
Historia powstania wagonu typu Mc4i-44 jest ściśle związana z końcem drugiej wojny światowej. W 1944 roku, kiedy klęska Trzeciej Rzeszy była już nieunikniona, a niemiecki przemysł gonił resztkami sił, kiedy nieustanne dywanowe naloty aliantów obracały w gruzy zakłady pracujące na potrzeby niemieckiego państwa, bombardowana była również infrastruktura kolejowa i znajdujący się na niej tabor. Jednak już wcześniej w latach 1942-43, rozwój sytuacji wymusił podjęcie decyzji o uruchomieniu produkcji tzw. taboru uproszczonego, wytwarzanego przy użyciu jak najmniejszej ilości deficytowych materiałów, a zarazem przy jak najmniejszych kosztach i w jak największych ilościach. Doskonałym przykładem tego rodzaju wojennej konstrukcji są m.in. dwuosiowe wagony osobowe typu Mci-43 oraz Mcid-43 o minimalnym poziomie komfortu. Wczesną jesienią 1944 roku hale produkcyjne zaczęły opuszczać pierwsze czteroosiowe, tzw. pomocnicze wagony osobowe typu Mc4i-44 będące ostatnią próbą utrzymania dostaw czteroosiowych wagonów pasażerskich do ruchu dalekobieżnego.

WARSZTAT – Kontaktrony na makiecie
Autor: Roman Kozak
Powszechna informatyzacja sprawiła, że prawie we wszystkich działaniach zdajemy się na komputery. Momentami można odnieść wrażenie, że dla wielu fanów miniaturowej kolei ważniejsza jest komputeryzacja niż to, jak wyglądają modele i po czym jeżdżą. Jednak bardzo często proste rozwiązania techniczne lepiej przybliżają działanie modelu kolei do oryginału niż dowolna ilość urządzeń sterowanych komputerem.